Veertig jaar pionieren – orkest de ereprijs viert jubileum met vier premières

Bij wijze van intro speelt de slagwerker van orkest de ereprijs een cadens van luchtslagen. Wanneer hij onverwacht een snoeiharde mep op zijn snaredrum gaf, schrikt iedereen zich een ongeluk. Zo, met Bewegung ohne Bewegung voor cello en ensemble van Jan van de Putte, opende het slotconcert van de jubileumreeks rond het 40-jarig bestaan van dit avontuurlijke ensemble.

Orkest de ereprijs werd in 1979 in Arnhem opgericht door fluitist/dirigent Wim Boerman en enkele medemuzikanten. Zijn geesteskind viert zijn 40e verhaardag met vier premières, voor elk decennium één, gecomponeerd door Martijn Padding, Jan van de Putte, Kate Moore en Wilbert Bulsink. Vorig jaar kreeg Boerman de Theo Bruins Prijs voor zijn niet aflatende inzet voor talentontwikkeling en educatie betreffende moderne muziek.

De ereprijs was het eerste ensemble voor moderne muziek in het Oosten des lands, dat in 1992 naar Apeldoorn verhuisde en inmiddels zijn vleugels ook (inter)nationaal heeft uitgeslagen. Het orkest begon als collectief van 15 musici, die met zijn bezetting van 11 blazers, elektrische gitaar, basgitaar, piano en slagwerk qua klank enigszins aanhaakte bij Orkest de Volharding.

Net als zijn Amsterdamse evenknie verzorgde de ereprijs aanvankelijk vooral optredens op bijzondere (buiten)locaties, met speciaal voor deze bezetting gecomponeerde stukken. Toen de composities complexer werden, ging men werken met dirigenten en gaandeweg verruilde Wim Boerman steeds vaker zijn fluit voor de baton.

Uiteindelijk werd Boerman aangesteld als artistiek leider en dirigent. In 2005 kreeg hij van de Poolse en Russische Bond van Componisten een oeuvreprijs voor al zijn werk en inspanningen. Eind 2020 stopt hij als vaste dirigent, er wordt nog gezocht naar een opvolger.

In de afgelopen vier decennia bouwde het collectief een indrukwekkende collectie op van ruim 400 speciaal voor hen geschreven stukken. In 1995 werd de Young Composers Meeting in het leven geroepen, die componisten onder 30 jaar de kans geeft een week lang samen met de musici te werken aan een nieuwe compositie. Dit alles onder de hoede van zulke uiteenlopende ‘senior composers’ als Louis Andriessen, Hanna Kulenty, Alvin Curran en Julia Wolfe.

Onder de laureaten bevinden zich inmiddels bekende namen als Anna Meredith, Maja Ratke, Dmitri Kourliandski en Kate Moore, die De Reiger componeerde voor de driedelige jubileumserie. De concerten vonden plaats in het Orgelpark in Amsterdam (16 november) en Musis Sacrum Arnhem (20 november); het slotconcert was op zondag 1 december in theater De Gigant in standplaats Apeldoorn.

De openingscompositie Bewegung ohne Bewegung van Jan van de Putte, met die luchtslagen en snaredrum, vormde een passend begin. Grappig was hierna de opkomst van soliste Katarina Gross, die de gebaren van de slagwerker mimede met haar strijkstok, om vervolgens als een robot met staccatostapjes naar haar instrument te lopen.

Gross trekt haar stok in gedecideerde, korte halen over de snaren, tegelijkertijd amechtige zuchten slakend. Gaandeweg speelt ze uitgebreidere motieven, eindigend in een cadens van steeds hogere, loepzuiver gespeelde kleine intervallen, ingebed in aangehouden tonen van het ensemble. De titel is raak getroffen: er gebeurt van alles, maar toch ademt het geheel een bewegingloze sfeer.

Dirk + Wim

Dirk Luijmes, Wim Boerman en orkest de ereprijs, 1-12-2019 De Gigant, Apeldoorn

Padding – jarenlang als ‘senior composer’ betrokken bij de Young Composers Meeting – componeerde het tegendraadse concert This is a loud world voor clavichord en ensemble. Boerman vertelde het publiek smeuïg over de schiere onhoorbaarheid van dit lievelingsinstrument van Bach. Vanwege zijn zachte klank bleek het noodzakelijk de overige musici te hullen in plastic, om aldus hun geluidsniveau te dempen.

Het zag er sprookjesachtig uit en het stuk opende met aanstekelijke kraakgeluidjes en geblaas op met water gevulde flesjes. Toetstenist Dirk Luijmes toonde zich een droogkomische solist, die als een Jerry Lee Lewis van de eigentijdse muziek zijn vingers wild over de toetsen haalde en het instrument zelfs wist te ‘laten rocken’, zoals De Volkskrant naar aanleiding van de wereldpremière noteerde.

Kate Moore presenteert in De Reiger een klankveld van lang aangehouden, aan- en afzwellende tonen die weliswaar fraai zinderende boventonen genereerden maar de aandacht niet tot het einde toe wisten vast te houden. Wilbert Bulsink schreef het aansprekende Struikelgevaar, waarin draaiorgel the Busy Drone met schurende clusters het ensemble leek te willen ontregelen. Aangezien dit instrument in het Orgelpark in Amsterdam is gehuisvest, klonk het in De Gigant van band.

Na afloop van het concert was er een borrel met een fraai nawoord van bestuursvoorzitter Dingeman Kuilman. Hij merkte op dat ‘ereprijs’ in de plantenwereld geldt als  onkruid en besloot na een uitgebreide laudatio op Boerman en zijn musici gevat met de woorden: ‘Onkruid vergaat niet.’

Wim + Aspasia Nasopoulou

Wiim Boerman kondigt Aspasia Nasopoulou aan als nieuwe artistiek leider

Hierna kondigde de vertrekkend artistiek leider zelf zijn opvolger aan: de Grieks-Nederlandse componist Aspasia Nasopoulou. Zij gaat in de toekomst nog meer inzetten op samenwerkingsverbanden met musici uit andere culturen.

Op naar de volgende veertig jaar dus!

About theaderks

Thea Derks is a Dutch music journalist, who studied musicology at Amsterdam University. She' specialized in contemporary music and always has an eye open for women composers. In 2014 she wrote the biography of Reinbert de Leeuw and in 2018 she published 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht'.
This entry was posted in music, news, women composers and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to Veertig jaar pionieren – orkest de ereprijs viert jubileum met vier premières

  1. Pingback: Aspasia Nasopoulou: ‘If the doors for new music don’t open quickly enough, we have to knock harder!’ | Contemporary Classical – Thea Derks

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.