Met de Os in vogelvlucht naar Muziekbiënnale Venetië

Vrijdag 28 september 2018 stap ik, samen met ‘mijn Os’ op het vliegtuig naar Venetië. – Welke Os? Nou, die van mijn nieuwste boekje, Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht. Ik schreef deze beknopte introductie van 20e en 21e eeuwse gecomponeerde muziek voor de geïnteresseerde leek. Twee weken geleden werd de Os ten doop gehouden in Muziekgebouw aan ’t IJ en sindsdien gaat hij ter promotie mee naar elk concert met eigentijdse muziek.

Dus reist hij ook mee naar ‘La serenissima’, om het openingsweekend bij te wonen van de 62e editie van de Muziekbiënnale van Venetië. Dit werd in 1930 gestart als tweejaarlijks festival voor moderne muziek, maar vindt sinds 1999 elk jaar plaats. Hier beleefden meesterwerken hun wereldpremière als de opera The Rake’s Progress van Stravinsky en de eenakter Intolleranza van Luigi Nono.

Het is een stralende dag en tijdens de vlucht had ik een adembenemend uitzicht op de Alpen. – Ik moest onmiddellijk denken aan de geestig-weemoedige opera In the Alps van Richard Ayres, de componist die ik het eerste exemplaar van mijn boekje heb mogen aanbieden.

Het is dertig jaar geleden dat ik voor het laatst in Venetië was, maar het is en blijft een prachtige stad met haar smalle, kronkelige straatjes, trapgevelbruggetjes en pittoreske oude gebouwen. De Anton-Pieck-sfeer wordt versterkt door het ontbreken van reclameborden en auto’s, maar terwijl ik van het busstation naar mijn hotel loop transformeert ‘La serenissima’ langzaam in een toeristenhel waar je over de koppen kunt lopen.

Voor de San Marco staat een minstens honderd meter lange rij wachtenden, destijds kon ik er nog zomaar binnenstappen. Gelukkig heeft de Biënnale een fraai hotel voor mij geboekt aan een rustig pleintje om de hoek. Met zijn krullerige meubilair en donkerrood stoffen behang ademt mijn kamer een weldadige, luxueuze sfeer. De Os en ik voelen ons onmiddellijk thuis.

Het hoofdkantoor van La Biennale ligt eveneens vlakbij, direct aan het Canal Grande. De perskamer, waar vier laptops klaarstaan voor gebruik, biedt een schitterend uitzicht op het eiland San Giorgio. Alles ademt hier rijkdom en grandeur.

’s Avonds ga ik naar het openingsconcert, met The Yellow Shark van Frank Zappa. Zijn stuk past in het thema ‘Crossing the Atlantic’, waarmee het festival inzoomt op beide Amerika’s en het oude continent. Zappa componeerde het in 1993 voor het Duitse Ensemble Modern, maar het beleeft pas nu zijn eerste integrale uitvoering in Italië.

Na enig gezoek bereiken we Teatro Goldoni, waar een – grotendeels ouder – publiek zich verdringt voor de ingang. De vergulde balkons, rode zetels en dito wandtapijten lijken in eerste instantie nogal incongruent. Maar met subtiele belichting wordt deze klassieke bonbonnière toch omgetoverd tot een moderne setting.

Terwijl ik worstel met de telkens inklappende zitting van mijn stoel, leven de musici van het Parco della Musica Contemporanea Ensemble (PMCE) en dirigent Tonino Battista zich helemaal uit in de tegendraadse noten van The Yellow Shark.

PMCE – Antonio Battista – David Moss Courtesy La Biennale di Venezia – photo A. Avezzu

Het gaat van hoempa-pa-jazz tot Weberniaanse aforismen en van Varèse-achtige koperpassages tot Stravinskyaans stampende ritmiek. Tot ontstentenis van mijn Os laat stemkunstenaar David Moss een gele haai over het podium ‘zwemmen’.

Tijdens diens hilarische interpretatie van ‘Welcome to the United States’ hoesten de musici verwoed en beschieten elkaar met plastic pistolen. In het afsluitende ‘G-Spot Tornado’ vormt Moss met een van de musici een polonaise, waar zich ondanks zijn oproep verder niemand bij aansluit. De Os en ik duiken gegeneerd weg in de nog altijd klapperende stoel.

De Venetianen vinden het geweldig, maar wij vragen ons af of Zappa deze carnavaleske aanpak zou hebben gewaardeerd. Met gemengde gevoelens verlaten we de zaal. Gewend aan uitvoeringen door topensembles uit binnen- en buitenland in eigen land zijn we wellicht te kritisch. Is het niet geweldig dat een ensemble met zoveel overgave het publiek weet te winnen voor moderne muziek?

Maar ook de Italiaanse en buitenlandse collega’s zijn niet overtuigd. ‘Zappa zou zich in zijn graf omdraaien’, concludeert een Sloveense journalist. De Os gromt instemmend. We gaan terug de zwoele Venetiaanse nacht in, hopend dat de overige concerten ons meer zullen kunnen bekoren.

De Muziekbiënnale loopt nog tot en met 7 oktober. Kaarten en info hier.

Ik schreef een recensie van het openingsweekend voor I Care If You Listen.

De Os koop je zo:

Advertisements
This entry was posted in music, personal and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.