Mayke Nas: ‘Je omgeving beïnvloedt je manier van componeren’

Mayke Nas (c) Maurice Haak

De immer avontuurlijke Mayke Nas, Componist des Vaderlands van 2016-18, presenteert donderdag 3 mei haar nieuwste project in Muziekgebouw aan ’t IJ, Radio Rusland. Ze ontwikkelde dit theatrale concert samen met de vier dames van het Ragazze Quartet, voor wie ze in 2012 ook al het strijkkwartet In & Out componeerde. Ze gaan op zoek naar de betekenis van artistieke vrijheid, op teksten van Ilja Leonard Pfeiffer en bijgestaan door acteur Noël Keulen. Hiertoe wordt de Grote Zaal van muziekgebouw aan ‘t IJ omgebouwd tot radiostudio. Na afloop spreek ik op Foyerdeck 1 met Nas en de uitvoerenden.

‘Ik wilde al langere tijd weer eens werken met het Ragazze Quartet, liefst in een avondvullend theaterproject’, vertelt Mayke Nas. Daartoe haakte ze aan bij een van hun programma’s, met kwartetten van Sjostakovitsj, Goebaidoelina en Rachmaninov. ‘Wij vroegen ons af waarom Rusland nog altijd zoveel grote talenten heeft die het land verlaten. Ik ben vervolgens gaan lezen over die drie componisten, die allemaal in een beknellende situatie moesten componeren.’

Knellend korset

Rachmaninov vluchtte uit Rusland toen de communisten in 1917 de macht overnamen. Sjostakovitsj zuchtte onder het Sovjetbewind, en werd door Stalin gedwongen in de Verenigde Staten een voorgekauwde speech voor te dragen. Goebaidoelina verliet de Sovjet-Unie pas nadat de Berlijnse muur in 1989 gevallen was. ‘Zouden ze andere muziek geschreven hebben als ze elders gewoond hadden, vroeg ik mij af. Ik ben ervan overtuigd dat elke componist beïnvloed wordt door zijn of haar omgeving.’

In haar hoedanigheid als Componist des Vaderlands kijkt zij met een kritische blik naar maatschappelijke ontwikkelingen en werpt zij zich op als ambassadeur van haar collega’s. ‘Ook in het moderne Nederland zitten wij als kunstenaars in een steeds benauwender korset. Er zijn veel knelpunten, waarvan het gebrek aan financiële mogelijkheden er maar één is. Een misschien nog wel belangrijker probleem is het dédain waarmee kunstenaars tegenwoordig vaak worden bejegend.’

Kratje bier voor nieuwe compositie

Zelf werd Nas hier op pijnlijke wijze mee geconfronteerd toen ze in 2017 een nieuw belsignaal componeerde voor de Tweede Kamer. Zij maakte haar compositie geheel onbezoldigd, als geschenk aan onze volksvertegenwoordigers. In plaats van haar te bedanken maakte Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, haar stuk op zijn Facebookpagina met de grond gelijk.

‘Tweede Kamer doet onderzoek naar nieuwe Kamerbel. De nieuwe variant vind ik niks & kost bovendien veel geld. Heb jij een beter geluid? Mail je eigen compositie naar kamerbel@vvd.nl Beste inzending krijgt van mij een kratje bier.’

Met dit alles in het achterhoofd maakte Nas Radio Rusland met het Ragazze Quartet, een ‘geënsceneerde, getheatraliseerde radio-uitzending’, waarvoor Pfeiffer de tekst leverde. De voorstelling speelt zich af in de ether.  Centrale gast is een componist die via de telefoon live wordt geïnterviewd in een radioprogramma. Hij komt terecht in een absurde situatie waarin hij probeert zich te verdedigen tegen niet expliciet geuite verwijten. Wat hij als componist wil zeggen en wat van hem verwacht wordt lopen mijlenver uiteen, twee werelden botsen op elkaar.

Tussendoor klinken opnames van onder anderen Stalin, Poetin en Klaas Dijkhoff, maar ook een fragment waarin Goebaidoelina vertelt hoe belangrijk Sjostakovitsj voor haar is geweest. Die drukte haar immers bij haar diplomering op het hart haar eigen ‘foute weg’ te blijven volgen. Het Ragazze Quartet speelt haar Tweede Strijkkwartet en het Tiende Strijkkwartet van Sjostakovitsj, naast enkele delen uit Rachmaninovs Eerste Strijkkwartet.

Speciaal voor de gelegenheid componeerde Mayke Nas haar Etherkwartet nr.9. Het cijfer in de titel is een schalkse knipoog naar Revolution No.9 van The Beatles – dit is pas haar derde strijkkwartet. Nas: ‘Ik ben een groot fan van The Beatles. In hun song lopen heel veel stemmen door elkaar, net als in Radio Rusland. Dus ik vond die verwijzing wel terecht.’

Meer info en tickets hier.
Speellijst:
22-07-2018 ‘s-Graveland, Wonderfeel
28-10-2018 Asten, In de Gloria kerk
23-11-2018 Groningen, Oosterpoort
05-03-2019 Zaandam, Zaantheater

Advertisements
This entry was posted in music, news, women composers and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.