Louis Andriessen over De Staat: ‘Politici zijn dom’

In 1976 componeerde Louis Andriessen (1939) zijn baanbrekende compositie De Staat, gebaseerd op teksten van Plato. Deze nietsontziende explosie van klank betekende zijn internationale doorbraak en geldt nog altijd als een icoon van de nieuwe muziek.

Op zondag 6 november 2016 brengen I Solisti del Vento, het Schotse Red Note Ensemble en het Noorse vocaal ensemble Song Circus De Staat tijdens het festival November Music. Ik vroeg Andriessen acht jaar geleden hoe hij tegenover zijn stuk stond en zijn antwoorden blijken anno 2016 nog verrassend actueel.

In 1976 concludeerde je ietwat teleurgesteld dat muziek, anders dan Plato meende, niet staatsgevaarlijk is, hoe denk je daar nu over?

Die tekst van Plato was natuurlijk gebaseerd op een misvatting en mijn reactie daarop was in wezen paradoxaal: jammer dat Plato ongelijk heeft. Maar ik vrees dat ik die constatering nu nog waarder vind dan toen.

Toch waren en zijn er staten die muziek verbieden.

Ja, maar dan gaat het meestal om de context waarin zij gespeeld wordt, of over een tekst. Plato ging echt in op de muziek zelf, maar onze huidige politici zijn dom en kunnen geen noten lezen. Krzysztof Penderecki schreef eind jaren vijftig het stuk 8’37, dat weliswaar niet verboden werd, maar geboycot werd door de staatsensembles.

Korte tijd later presenteerde hij Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, dat door politici bejubeld werd vanwege zijn tragische zeggingskracht. -Terwijl wij allemaal weten dat het om hetzelfde stuk ging.

In de jaren 1960-70 was muziek vaak politiek gemotiveerd, dat zie je nauwelijks nog.

De muziekgeschiedenis beweegt in golven, zoals ook politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De bloeiende ensemblecultuur in Nederland wortelt in onze acties van toen en is nog altijd uniek in de wereld. Helaas regeren er nu yuppenpolitici, die denken dat de staat geen enkele verantwoordelijkheid heeft, zodat treinen niet op tijd rijden, het verkeer vastloopt en de zorg een ramp is.

Het is de algemene trend onder vijfendertigplussers: zorg dat je eigen bedje gespreid is. Politici zijn alleen geïnteresseerd in het werven van zoveel mogelijk stemmen, maar ik verwacht dat hun kinderen een reactie zullen leveren.

Die gaan iets vergelijkbaars doen als wat wij in de jaren zestig-zeventig deden, wat weer een variant was op de gebeurtenissen in de jaren twintig, toen de kunsten wetten doorbraken. Dat er nu weinig opzienbarends gebeurt, komt doordat onze tijd nog altijd een reactie vormt op de jaren zestig.

Destijds was er een enorme belangstelling voor moderne muziek, nu lijkt deze uit het publieke domein gebannen.

Rond 1880 draaide alles om muziek, dat was wat nu de beeldcultuur is geworden. De hipheid van film en televisie is nog lang niet voorbij, want we vallen nog altijd achterover van het bewegende beeld. Vroeger ging je naar een concert om te luisteren naar muziek, of je speelde zelf thuis piano.

Overigens ageert men wel heftig tegen het hedendaagse componeren, maar horrorfilms zitten vol clusters en andere moderniteiten, waar niemand zich aan stoort. Het beeld heeft een enorme impact gehad op onze kunstbeleving.

Vroeger wilde je Jan-met-de-pet bereiken. Nu lijkt Jan – inmiddels zonder pet – aan de macht te zijn.

Nou, Jan-zonder-pet heeft het juist heel moeilijk, want hij wordt gebombardeerd met het terrorisme van het entertainment. Ik vind niet dat we aan ons eigen succes bezweken zijn, want er zijn nog altijd mensen die wél eigen keuzes willen maken, ook al valt er weinig te kiezen. Anderzijds is er op muziekgebied nooit zoveel mogelijk geweest als de laatste jaren.

Kijk naar de programmering van het Muziekgebouw voor het komende seizoen, daar staat een voorbeeldige donderdagavondserie van dertig concerten met uitsluitend moderne muziek. Ik reis veel, maar dit is in Londen, Parijs of New York ondenkbaar. Mijn generatie heeft gezorgd dat dit alles mogelijk is.

Er wordt nu weliswaar weer veel afgebroken, maar de huidige kinderen zullen daar te zijner tijd beslist op reageren. Dat kan nog mensenlevens gaan kosten, want reacties zijn altijd heftig. Maar gelukkig ben ik dan allang dood.

Dit interview verscheen in 2008 in het cd-boekje bij een opname van De Staat door het Nederlands Blazers Ensemble, dat in 1976 ook de wereldpremière verzorgde.

Advertisements
This entry was posted in music, news and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Louis Andriessen over De Staat: ‘Politici zijn dom’

  1. De inhoud van het in tervieuw met louis Andriessen is mat name vandaag de dag in zoverre actueel, dat dit de domheid van de politici betreft. Sterker nog, vanuit het diepst van het riool kwamen de wrokkige en gefrustreede, niet-cultureel onderlegde politici op rijks- provincie- en gemeentelijk nivo opmde proppen met zoveel vernietigende kaalslag, dat de Nederlandse muziek- en algemene kunstsectoren onderhavig zijn geworden n ‘economisch Berufsverbot’ vergelijkbaar met Nazi-Duitsland…. In de regio’s buiten ‘gouden veendelta Randstad’ groeien nu zelfs hele generaties op, die het geheel moeten stellen zonder kunstprofessioneel beroepskader zoals symfonie orkesten, ateliers en kunstvak opleidingen.
    Lahringen. Loek van der Heide

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s