NL première Viola Concerto James MacMillan

Tomorrow, Friday 2 December, the British violist Lawrence Power will play the Dutch première of the acclaimed Viola Concerto James MacMillan wrote for him in 2013. He’s performing it with the Radio Filharmonic Orchestra under the baton of the young Israeli conductor Lahav Shani in the AVROTROSVrijdagconcert in TivoliVredenburg, Utrecht.

I attended a rehearsal today and made a reportage for the live broadcast on Radio 4 (8-10.30 pm). You can sea ant hear a filmed version on YouTube.

The Viola Concerto is a thrilling piece, full of driving rhythms, colourful instrumentations, bewitchingly fast viola figurations and an intensely touching second movement. With its slow pace, rich harmonies and soaring viola melodies it sounds almost like a hymn.

The third movement is a show-off, with the violist playing daring glissandi and humoristic ‘false notes’ at a boisterous pace, creating a cartoonesque atmosphere. Lawrence displays an impressive command of even the wildest pyrotechnics – a true ‘powerful’ violist if ever there was one. Nevertheless he also shines in the more delicate and intimate passages.

‘Consort of viols’

MacMillan harks back to the past with a ‘consort of viols’ (two violas and two cellos) that both mimic and comment on the soloist, adding an extra layer to the music. Lawrence Power: ‘This is an absolute dream piece for me, for my generation James MacMillan is the British composer, we grew up with his music. I admire him deeply for daring to write harmonic and direct music in a time when we tend to over intellectualize art.’

You can hear our talk on Friday 2 December on Radio 4  between 8-8.15 pm. I’m also doing the pre concert talk in the main hall of TivoliVredenburg, and Power will be my guest from 7.30-7.45 pm. MacMillan’s Viola Concerto is flanked by Prokofiev’s Overture on Hebrew Themes and Tchaikovsky’s Fifth Symphony. Hope to see you in TivoliVredenburg!

lawrence-power-thea-derks-mco-1-12-2016

Lawrence Power & Thea Derks, MCO Hilversum, 1 December 2016

4 -12-2016 The concert was a huge success, with an immaculate perfomance of MacMillan’s Viola Concerto by Lawrence Power, Radio Filharmonisch Orkest and Lahav Shani. The audience cheered endlessly.

Manon Tuynman, producer of AVROTROSVrijdagconcert made a picture of my pre-concert talk with Power, I used it a the thumbnail for my YouTube post above.

 

Posted in music, news | Tagged , , , , | Leave a comment

Festival voor vrouwelijke asielzoekers – bedenkelijk of emancipatoir?

Soms weet je niet wat je ergens van moet denken. Als voorvechter van vrouwelijke componisten krijg ik talloze uitnodigingen en persberichten toegestuurd. Zo ontving ik een mailing van TivoliVredenburg Utrecht over het Catching Cultures Women’s Festival dat a.s. zondag 27 november plaatsvindt in hun zaal Cloud Nine. Het persbericht rept van ‘een bijzonder festival, speciaal voor en door vrouwelijke vluchtelingen, georganiseerd op verzoek van vrouwen uit het Utrechtse asielzoekerscentrum’.

Dat laatste roept meteen al vragen op: waarom een festival speciaal voor vrouwen? Even verder lezen maar. Het eendaagse gebeuren biedt ‘een plek waar vrouwen en hun kinderen elkaar kunnen ontmoeten, samen van muziek kunnen genieten, en kunnen komen eten en dansen’. De toegang is gratis, vervoer van en naar het asielzoekerscentrum wordt geregeld en ze krijgen ook nog voor niks een diner aangeboden.

Vrouwen en kinderen als mensensoort

Vrouwen en kinderen, brrr… Het is een term die mij altijd jeuk bezorgt. In verslaggeving over oorlogen, overstromingen en andere natuurrampen lees ik steevast dat zich onder de slachtoffers ‘ook vrouwen en kinderen’ bevinden. – Alsof het leven van de een meer waard zou zijn dan dat van een ander en niet de dood van  elk mens betreurenswaardig is! Maar goed, ik wil geen azijnpisser zijn en lees door.

Deze speciale vrouwen-editie blijkt de derde in een reeks die wordt geprogrammeerd door TivoliVredenburg, orkest De Tegenwind en stichting De Vrolijkheid. Die laatste ‘organiseert met regelmaat muzikale workshops en activiteiten in het AZC. Door samen elkaars muziek te spelen inspireren Nederlanders en vluchtelingen elkaar. De festivals zijn bovendien bedoeld om de vluchtelingen muzikaal en feestelijk welkom te heten’. Tja, wie kan daar nou op tegen zijn?

Muziek verzustert

Het programma van deze vrouwen-en-kinderen-aflevering biedt zang en dans van onder andere het Catching Cultures Women Orchestra, ‘een samensmelting van blaasorkesten, een koor en ensembles van vluchtelingen’. Waaronder het internationale vrouwenkoor Mihira, dat onder leiding van Diana Todria ‘kleurrijke levensverhalen’ zingt, in de taal van hun verschillende moederlanden. ‘Al begrijp je de taal niet, je kunt wel met elkaar de betekenis voelen en samen zingen’, ronkt het persbericht.

Muziek verbroedert. Pardon, verzustert. Prachtig initiatief, toch?

Er is ook een optreden van het speciaal voor het festival samengestelde vrouwenensemble Rozana, dat arrangementen speelt van Syrische liederen. Van de zeven musici komen er vijf uit Nederland en twee uit Syrië: de zangeres Mira Alfaris en de ud-speler Nawras Altaky. Het is een vraag hoe sterk de ‘verzustering’ werkelijk is, want alle arrangementen werden gemaakt door ‘de dutchies’.

Dan is er nog de Syrisch-Nederlandse singer-songwriter Gharib, die uit Syrië vluchtte ‘nadat hij om zijn muziek was opgepakt en gemarteld’. Samen met vier Nederlandse heren brengt hij ‘mengvormen van Arabische en westerse muziek’.

Emancipatie of rolbevestiging?

Het hoe en waarom van een speciale editie voor vrouwen en kinderen blijft onduidelijk. Vooral de zinsnede ‘op verzoek van vrouwen uit het Utrechtse asielzoekerscentrum’ kriebelt. Is dit een teken van emancipatie of de zoveelste bevestiging van hun ondergeschikte maatschappelijke positie? En ai, wat doen die mannelijke musici dan op het programma? Bedreigen die niet de goede zeden van deze asielzoekende dames en hun kroost?

Zo blijft de vluchtelingenproblematiek steeds weer nieuwe vragen oproepen. Maar komaan, ik geef het Catching Cultures Women’s Festival vooralsnog het voordeel van de twijfel. Moge het een spetterende dag worden, met een hartverwarmende verzustering.

TivoliVredenburg, ZONDAG 27 NOVEMBER 2016
Catching Cultures Women’s Festival
Speciale editie voor vrouwen en kinderen
Meer info via deze link.

Posted in music, news | Tagged , , , , , , | Leave a comment

David Lang on “solitary”: ‘I made myself miserable’

From Thursday 24 through Sunday 27 November the Tenso Music Days will take place in Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. It’s been seven years since this ambitious choral festival took place in the Netherlands, and this edition features internationally renowned ensembles such as Cappella Amsterdam, Netherlands Chamber Choir, Polski Chór Kameralny and the Frensh chamber choir Aedes.

There are workshops, master classes and concerts that both present the canon of choral master works and new compositions by e.g. Tenso Award winner Georgi Sztjonanov and the upcoming Estonian composer Evelin Seppar. The festival will be opened on Thursday 24 November with the programme again and again, named after a composition by Grammy Award winning David Lang, whose solitary will receive its world première that evening.

Lang wrote solitary for Cappella Amsterdam, and  I will introduce it during a public talk with conductor Daniel Reusss at 4.45 pm, followed by a public rehearsal. I’ll also moderate the pre concert talk from 7.15 to 7.45 in Muziekgebouw aan ‘t IJ. Unfortunately David Lang cannot be present, so I asked him some questions on his new work.

David Lang

David Lang

What typifies you as a composer?

‘When I was young I got interested in all kinds of music, not just classical. I played jazz trombone in a big band and guitar in a garage band – I didn’t just want to do classical music. When I did eventually focus on classical music it always surprised me that it was seen as something separate from all the other types of music, that it was its own world.’

‘I would tell my friends that I was a classical musician, and they would look at me like I was from Mars. This always made me feel bad, but it also made me feel that we weren’t doing enough, as classical musicians, to advocate for the universality of the musical experience.’

‘Pretty much everything I have done for the past 30 years – composing, teaching, programming, creating Bang on a Can with my friends Michael Gordon and Julia Wolfe – has been about trying to explain to the world that all borders between musical genres are artificial and that they keep people from hearing things they really need to hear.’

Jeremiah lamenting the destruction of Jerusalem (c) Rembrandt van Rijn

Jeremiah lamenting the destruction of Jerusalem (c) Rembrandt van Rijn

How would you describe ‘solitary to a non versed audience?

‘It is a setting of the Book of Lamentations, that I’ve always been a big fan of. Ít seems to see deep inside the weaknesses of people, into the darkest places in our souls, and it is very clear about the punishments we deserve for not being better people. Some biblical texts are much softer encouragements for us to try to do better, but Lamentations is hard core.  I wanted to look closely at just how hard core it is, so I made my lyrics by compiling a list of all the horrible things that will happen to us if we don’t change ourselves, in the order that these are mentioned in the original text.’

What did you do first when you started composing it?

‘In order to write the music, and in keeping with the subject, I made myself as miserable as possible. For me the great thing about composing is that it requires a lot of time spent alone, in my studio, trying to be honest with myself about what I think and feel. I am interested in writing this music not really to entertain people, but because it is important for me, as a person, to spend time examining my own life – trying to imagine how to be a better person, and how music might help that happen.’

‘So I started with my own emotional trajectory. Then I added notes. Since the lyrics are just a list of horrible things, I started composing with the idea that all the singers would sing the list from start to finish, in the most methodical and straightforward way possible.  This became the skeleton of the piece. After that I imagined that individual singers, like individual people, might feel the power of this list at different times and could emerge, as solos, from the texture of the choir.’

In my public introduction I’ll talk to Daniel Reuss and two singers in the hope of giving you some more insight into the music. 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

Meeslepende Jephta van Händel bij De Nationale Opera

De nieuwe productie van het oratorium Jephta van Händel bij De Nationale Opera is prachtig. Decors, kostuums, enscenering en uitvoering: allemaal top. Na afloop van de première woensdag 9 november kregen uitvoerders en productieteam dan ook een welverdiende ovatie van een uitverkochte Stopera.

De Oostenrijkse sopraan Anna Prohaska is in haar element en zingt met haar tintelfrisse sopraanstem moeiteloos Händels uiterst virtuoze partijen. Volstrekt naturel is zij in haar bakvisliefde voor Hamor, de al even….

Source: Meeslepende Jephta van Händel bij De Nationale Opera

Posted in music, news, review | Tagged , , , , , | Leave a comment

Vanessa Lann zooms in on Hieronymus Bosch in ‘Big Picture’

The new music festival November Music that runs from 4-13 November will dedicate its last day to an ambitious ‘art music route’ through the beautiful city of Den Bosch. From 12 am to 6 pm short concerts are staged at various locations, where some of them are performed three times. Thus you get several opportunities to hear the pieces of your choice.

In my 5 tips for the festival I already included two of these events, but here’s one more: Big Picture by the American-Dutch composer Vanessa Lann. It was written in January 2016 for the Storioni Festival and is inspired by the triptych Garden of Earthly Delights by Hieronymus Bosch. Bosch died 500 years ago and is a central figure in November Music. Big Picture will be performed by the Storioni Trio in De Toonzaal. Only once though, on Sunday 13 November at 4 pm.

Jeroen Bosch, Tuin der lusten

Garden of Earthly Delights, Hieronymus Bosch

Vanessa Lann (New York, 1968) has been a composer and pianist since the age of five and studied composition with composers such as Ruth Schonthal, Earl Kim and Louis Andriessen. In 1990 she moved to the Netherlands.

Limited amount of material

Lann likes to compose for specific performers, and builds her compositions from a limited amount of material. She creates clear, often circular structures, in which (varied) repetition plays an important role. ‘The listener has an experience of starting off in a world that doesn’t yet make sense’, she says. ‘But through the use of repetitive elements, or an increased density of the instrumentation or number of notes, he or she gradually comes to an understanding of what role a seemingly meaningless detail plays in the entire set-up of the piece.’

Background versus foreground

Lann likes to play with our expectations: ‘I’m interested in the path a listener follows, and in the dichotomy between background and foreground. This is rooted in my fascination for time and repetition. Often we concentrate on what draws our immediate attention, missing the things that are going on at a different level. How do we appreciate music when we hear it once, twice, three times or even more? At what point do we realize that what at first seemed to be the background, may well have been the core of the composition?

Storioni Trio (c) Studio 305

Storioni Trio (c) Studio 305

Big Picture

Big Picture was a commission for the 20th jubilee of the Dutch Storioni Trio, that premièred it during their Storioni Festival in January 2016. For what was to be her first piano trio, Lann enthusiastically embraced their request to reflect on Bosch’s hellish representation of the garden of Eden. ‘There are so many repeated images in the Bosch triptych that I’ve attempted to repeat elements in the three main movements of the piece’, she said in an interview.

In Big Picture Bosch’s triptych opens itself up to the viewer/listener as it were, first displaying the overall picture that’s replete with naked people, water, outlandish animals and hellish creatures in multiple repetitions. The composer was fascinated by the question whether we focus on the details, or rather on the ‘big picture’, in other words: what is the foreground, what the background?

Vanessa Lann (r) interviews Anna Korsun, Gaudeamus Music Week 2014

Vanessa Lann (r) interviews Anna Korsun, Gaudeamus Music Week 2014

Instruments become part of a bigger picture

In an interview with The Strad the composer explained how she translated this into music: ‘In the first movement, the violin serves as a background element, playing with mute, without vibrato and with slow patterns in a soft dynamics. When the same exact notes return later, the violinist is in the foreground, playing with much vibrato and a much louder dynamics. Throughout the piece the cello echoes the lines of the violin yet it sounds different as the cello has another timbre. It brings up the question of what on one instrument sounds heavenly can simply be hellish on another.’

‘The audience will find some of the repeated patterns as strange as the images in Bosch’s painting. Yet, once the piece nears completion all of the musical gestures make sense. They grant a role to the listener to see what he or she notices just like different people pick up on different things when looking at a visual image. The musical juxtaposition between foreground and background gives each instrument the chance to become part of a “bigger” picture.’

After its première The Strad concluded: ‘The boundaries between visual arts and music are indiscernible.’ You can check out for yourself on Sunday 13 November at 4 pm in De Toonzaal, Den Bosch.

Posted in music, news | Tagged , , , , , , | 1 Comment

3e Strijkkwartet Bruno Mantovani: hartverscheurend intiem

Bruno Mantovani (Châtillon, 1974) schrijft net zo lief lyrische melodieën als dissonante toonclusters en jazzy akkoorden gekruid met een snufje microtonaliteit. Zaterdag 19 november speelt het Duitse Signum Quartett de Nederlandse première van zijn Derde Strijkkwartet in Muziekgebouw aan ’t IJ. Ik sprak met de altviolist Xandi van Dijk.

Waarom vroeg je Mantovani een stuk voor jullie te componeren?

Ik hoorde Tabea Zimmermann en Antoine Tamestit zijn Concert voor twee altviolen uitvoeren met het WDR Symfonieorkest. Hij had het speciaal voor hen gecomponeerd en ik werd van mijn sokken geblazen door de energie en de explosie van kleuren. Ik wist onmiddellijk: ik wil een stuk voor ons kwartet.

Waren jullie betrokken bij het compositieproces?

Nee, maar we hebben wel met hem gerepeteerd. Dat was op de dag voor de première in januari. Het was heel prettig en nuttig met hem te weken. Nodig ook, want toen we de partituur eind 2015 kregen was meteen duidelijk dat we er veel tijd in zouden moeten steken. Het strijkkwartet is behoorlijk virtuoos, zowel voor elke speler afzonderlijk als voor het kwartet als geheel.

Bruno Mantovani

Bruno Mantovani

Er zitten verraderlijke passages in, bijvoorbeeld als we in een razend tempo verschillende toonladders door elkaar heen moeten spelen met een continu wisselende dynamiek. En meteen al aan het begin zit een ultraluide tremolopassage met kwarttoonwendingen.

Hier was het bijzonder praktisch met Bruno te kunnen overleggen over wat voor soort klank hij in gedachten had. We experimenteerden met het materiaal en speelden hem verschillende mogelijkheden voor. Bijvoorbeeld door de tremoli in een andere snelheid uit te voeren, de balans te variëren en andere soorten Schwung uit te proberen.

Hoe zou je het kwartet beschrijven aan een niet-kenner?

Het zit vol levendige kleuren en wisselende intensiteiten, van uiterst snel en energiek tot heel rustig en teer. De klankdichtheid varieert enorm en die verschillende texturen zijn opgebouwd vanuit een blokachtige structuur. Iemand die het voor het eerst hoort kan daarom de basisvorm meteen onderscheiden.

Er zijn ook terugkerende cadensen en Mantovani ontwikkelt motieven uit de ene sectie verder in de volgende. Dat geeft houvast. Herkenbaar zijn ook de passages met arpeggio’s waarin we de strijkstok op de snaren laten stuiteren. Bovendien heeft het stuk een bijna tastbare opwinding en spanning. Door dit alles krijgt de luisteraar een aangename ervaring.

Wat is het bijzondere aan werken met een levende componist?

Daar zijn zoveel leuke kanten aan! Je krijgt inzicht in een creatieve geest, ziet wat belangrijk voor ze is, wat de dramaturgie is van een stuk, welke kleuren ze graag willen horen. Je leert ook dat er erg verschillende manieren zijn om een partituur te lezen en interpreteren. Bijvoorbeeld welke klanken ze in gedachten hebben bij een bepaalde notatie – dat varieert namelijk enorm van componist tot componist. Dit alles draagt sterk bij aan je eigen ontwikkeling als musicus en als ensemble.

Franz Schubert

Franz Schubert

Jullie combineren Mantovani’s kwartet met het 15e Strijkkwartet van Schubert en met iinyembezi van Péter Louis van Dijk, wat is het verband?

Het zijn drie totaal verschillende werken. Toch zijn er wat oppervlakkige overeenkomsten, zoals het gebruik van tremoli, snelle ritmische motieven en een opbouw in blokken. Nooit eerder heeft een componist zo glorieus gebruik gemaakt van tremolotexturen als Schubert in zijn G-majeur Kwartet!

Ondanks de verschillen in lengte – Van Dijk duurt 17 minuten, Mantovani 23 en Schubert meer dan 50 – heeft elk stuk iets monumentaals en existentieels. Van Dijks iinyembezi (‘tranen’ in de Zuid-Afrikaanse Xhosa-taal) is een eendelig kwartet in een vrije variatievorm. Het is geïnspireerd op Lachrimae antiqua van John Dowland en klinkt soms elegisch, soms furieus.

Het Derde Strijkkwartet van Mantovani heeft ook maar een deel en werkt met vergelijkbare compositietechnieken, maar het muzikale materiaal zelf is heel anders. Schuberts Kwartet in G-majeur is zo’n beetje het meest monumentale wat je je kunt wensen, zowel structureel als emotioneel. Wat de drie composities verder delen is een hartverscheurende intimiteit en breekbaarheid.

Meer info via deze link.
Dit interview is een ingekorte versie van een artikel op Cultuurpers

 

 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , | Leave a comment

De 5 concerten die je niet wilt missen op November Music

Van vrijdag 4 tot en met zondag 13 november maakt November Music Den Bosch tot het bruisende epicentrum van een scala aan avontuurlijke concerten, vaak gepresenteerd op bijzondere locaties. Net als het Storionifestival eerder dit jaar besteedt ook het nieuwemuziekfestival aandacht aan de vijfhonderdste sterfdag van Jeroen Bosch. Hier mijn vijf tips voor concerten die je niet wilt missen.

Detlev Glanert: Bosch Requiem

De imposante St. Janskathedraal vormt het decor van een gloednieuwe dodenmis, het Bosch Requiem van de Duitse componist Detlev Glanert. Hij is een van de huiscomponisten van het Koninklijk Concertgebouworkest en is gefascineerd door onze minder fraaie zielenroerselen. Hij werd vooral bekend als operacomponist en oogstte veel lof voor zijn opera Caligula, die de nadagen van de Romeinse keizer belicht. De onderhuidse dreiging en imposante orkestratie herinneren aan de opera Elektra van Richard Strauss.

Detlev Glanert

Glanert vindt dat wij ons vaak als beesten gedragen en zoomt in zijn composities graag in op die dierlijke drijfveren, zoals bijvoorbeeld in zijn succesvolle orkestwerk Theatrum Bestiarium. Deze overtuiging past ook uitstekend bij de bizarre schilderijen van Jeroen Bosch.

In zijn Bosch Requiem duikt de componist diep in de duistere ziel van de Brabantse schilder, waarbij hij inspiratie put uit de reguliere teksten van de requiemmis en de Carmina Burana. Het Koninklijk Concertgebouworkest en het Groot Omroepkoor worden geleid door de Duitse dirigent Markus Stenz, die ook tekende voor de cd-opname van Caligula.

Joël Bons: Nomaden

Sinds jaar en dag brengt Joël Bons als artistiek leider van het Nieuw Ensemble en oprichter van het Atlas Ensemble musici uit Oost en West bij elkaar. Tijdens de afgelopen Cello Biënnale gooide hij hoge ogen met zijn speciaal voor het Atlas Ensemble gecomponeerde Nomaden. Deze ambitieuze, een uur durende compositie is gezet voor een combinatie van Aziatische en Westerse instrumenten.

Zo klinkt de duduk, een Armeens dubbelrietinstrument, naast de klassieke hobo en wordt de erhu, een tweesnarige Chinese vedel, gecombineerd met viool, altviool, contrabas en strijkinstrumenten uit India, Turkije en Azerbeidzjaan. Wie vreest voor Hollywoodachtige muziekjes vol clichématige couleur locale krijgt ongelijk. Bons slaagt erin al die verschillende kleuren tot een samenhangend geheel te weven.

Atlas Ensemble (fotocredit Atlas Ensemble)

Atlas Ensemble (fotocredit Atlas Ensemble)

Critici en publiek reageerden onverkort enthousiast. Het Parool rept van ‘het even enerverende als ontroerende Nomaden van Joël Bons’ en noemt het een ‘meesterwerk’. De Volkskrant roemt de manier waarop de componist ‘een uur lang de mogelijkheden verkent van het achttienkoppige Atlas Ensemble, dat zich bedient van instrumenten uit alle windstreken. (…) De trefzekerheid van Bons visioen en het fenomenale spel van de musici maken Nomaden tot een belevenis van de eerste orde’.

Geen hel, maar een hemel op aarde dus. De uitvoering tijdens November Music is overigens hoogstwaarschijnlijk de laatste mogelijkheid dit stuk te horen, want het Atlas Ensemble krijgt met ingang van 2017 geen subsidie meer.

Dimitri Verhulst & Vasco Mendonça: Bosch Beach

De Vlaamse auteur Dimitri Verhulst en de Portugese componist Vasco Mendonça kijken door de ogen van Jeroen Bosch naar onze huidige wereld. Uitgangspunt is het idee van de hel op aarde: hoe ziet die er vandaag de dag uit? Welke plek is nu het ‘Valse Paradijs’?

Zij plaatsen twee mannen en een vrouw zonnebadend op het strand van Lampedusa terwijl de vluchtelingen aanspoelen. De vakantiegangers sluiten hun ogen voor hun omgeving en leven in een cocon van vermaak en seks, overgoten met alcohol. Zij verleiden elkaar, sturen briefkaarten met de gekende clichés en drinken cocktails tot diep in de nacht.

Bosch Beach (fotocredit Muziektheater Lod)

Bosch Beach (fotocredit Muziektheater Lod)

In Bosch Beach spelen Verhulst, Mendonça en regisseur Kris Verdonck met de ambiguïteit van dit paradijselijke oord en de onmogelijke schuldvragen die het met zich meebrengt. De vluchtelingenstromen houden ons immers een spiegel voor en doen een moreel appel op ons geweten. Gaat onze levensstijl niet ten koste van de levenskwaliteit en stabiliteit op andere continenten? En zo ja, zijn wij daar als individu verantwoordelijk voor?

Een antwoord geven de makers niet, wel prikken zij de schijnwereld van het drietal door met vervreemdende elementen, zodat het valse paradijs van de resorts en de Bosche hel op aarde naadloos met elkaar vervloeien. De pers was enthousiast. De Standaard noteerde dat ‘Dimitri Verhulsts vuilbekkende libretto vervreemdend clasht met de sublieme zanglijnen’. Knack Focus schreef: ‘Heineken, kutjes en memmen: met Bosch Beach voegt Dimitri Verhulst venijnig volkse woorden toe aan het operarepertoire.’

De Frankfurter Rundschau looft ook de uitvoerders: ‘Muzikaal was Bosch Beach van topniveau: het Asko|Schönberg, onder leiding van Etienne Siebens, bevestigde zijn reputatie als Nederlands topensemble voor nieuwe muziek, dat zich neerzet in de vorm van Mendonça’s duistere, ingetogen en vaak smartelijke toon. De stemmen van de drie acteurs waren ronduit briljant. De extreem heldere en slanke contratenor Rodrigo Ferreira, de zachte en rustig gerekte frasering van de sopraan Marion Tassou en de markante maar toch steeds lichte bariton van Damien Pass waren grandioos.’

Aspasia Nasopoulou: Ten Dipoles

De Grieks-Nederlandse Aspasia Nasopoulou (1972) componeerde tien muzikale miniaturen voor zesentwintig verschillende blokfluiten. Het wordt uitgevoerd door blokfluitkwintet Seldom Sene, waarvoor zij eerder het succesvolle Lelia doura componeerde. Nasopoulou baseerde zich in haar nieuwe stuk op de voor-Aristotelische theorie van ‘dipolen’ die als basisprincipes gelden van alle elementen.

Thea Derks en Seldom Sene tijdens inleiding in TivoliVredenburg 19-2-2016

Thea Derks en Seldom Sene tijdens inleiding in TivoliVredenburg 19-2-2016

Tegen een decor van bewegende en trillende automaten moet het kwintet laveren tussen dipolen als goed/slecht, gewoon/vreemd, vrouwelijk/mannelijk, stilstand/beweging, licht/duister en vierkant/rechthoekig. De blokfluitisten worden aangevuld en uitgedaagd door Vijf Vrije Aerofonen, windinstrumenten die speciaal voor dit stuk zijn ontwikkeld door klankkunstenaar Horst Rickels en vormgever Ernst Dullemond.

Nasopoulou heeft een poëtische en expressieve ontwikkeld. In 2014 klonk in November Music al Nachtwerk, waarin zij muzikaal reflecteert op gedichten van Micha Hamel. Ik schreef hierover: ‘Het is knap hoe de componist de vier strijkers naadloos aan laat sluiten bij de declamatie van Hamel. Met subtiele muzikale gebaren onderstreept zij een woord, een onderliggende betekenis, zonder daarbij ooit de spreker te overstemmen.’

Aart Strootman en Marco Mlynek: Hemelse Hel

Net als Glanert en Mendonca lieten de gitarist/componist Aart Strootman en de pianist/componist Marco Mlynek  zich door Jeroen Bosch inspireren. Zij namen de muzikantenhel uit het bekende paneel Tuin der lusten als letterlijk uitgangspunt. Hierop worden mensen geplet, gemarteld en gekruisigd door een gigantische harpluit en dito draailier. Strootman en Mlynek vroegen zich af hoe deze fantasie-instrumenten zouden klinken, bouwden ze na en schreven er elk een compositie voor.

Storioni Trio met draailier (foto Mike Roelofs)

Storioni Trio met draailier (foto Mike Roelofs)

Hemelse Hel betrof een opdracht van het Storionifestival, en ging afgelopen januari in première. Violist Wouter Vossen vertelde me destijds: ‘De instrumenten zijn prachtig en de draailier is fantastisch: hij is twee meter hoog en wordt aangedreven door drie elektromotoren. Normaal draai je zelf met je hand, maar daarvoor is het veel te zwaar. Marco moet op een trapje klimmen om het te kunnen bespelen. Het komt dichtbij wat je je voorstelt bij hoe de hel kan klinken, het heeft een penetrante, onaangename klank.’

‘De harplier daarentegen is juist hemels. Die is zeer knap gemaakt, want het is eigenlijk een onmogelijk instrument, ontsproten aan de fantasie van Jeroen Bosch. Het heeft een bescheiden volume en spreekt tot de verbeelding, zoals bijvoorbeeld het engeltje met de harp. Het klinkt mooi en lieflijk en wordt door Aart Strootman zelf bespeeld.’ Tijdens het concert in de Frits Philipszaal bleek de draailier inderdaad een overdonderend geluid te produceren, terwijl het de etherische harpluit mooi mengt met de strijkers van het Storioni Trio.

Gaat dat zien, gaat dat horen!

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , , , , , , , | 1 Comment

Louis Andriessen over De Staat: ‘Politici zijn dom’

In 1976 componeerde Louis Andriessen (1939) zijn baanbrekende compositie De Staat, gebaseerd op teksten van Plato. Deze nietsontziende explosie van klank betekende zijn internationale doorbraak en geldt nog altijd als een icoon van de nieuwe muziek.

Op zondag 6 november 2016 brengen I Solisti del Vento, het Schotse Red Note Ensemble en het Noorse vocaal ensemble Song Circus De Staat tijdens het festival November Music. Ik vroeg Andriessen acht jaar geleden hoe hij tegenover zijn stuk stond en zijn antwoorden blijken anno 2016 nog verrassend actueel.

In 1976 concludeerde je ietwat teleurgesteld dat muziek, anders dan Plato meende, niet staatsgevaarlijk is, hoe denk je daar nu over?

Die tekst van Plato was natuurlijk gebaseerd op een misvatting en mijn reactie daarop was in wezen paradoxaal: jammer dat Plato ongelijk heeft. Maar ik vrees dat ik die constatering nu nog waarder vind dan toen.

Toch waren en zijn er staten die muziek verbieden.

Ja, maar dan gaat het meestal om de context waarin zij gespeeld wordt, of over een tekst. Plato ging echt in op de muziek zelf, maar onze huidige politici zijn dom en kunnen geen noten lezen. Krzysztof Penderecki schreef eind jaren vijftig het stuk 8’37, dat weliswaar niet verboden werd, maar geboycot werd door de staatsensembles.

Korte tijd later presenteerde hij Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, dat door politici bejubeld werd vanwege zijn tragische zeggingskracht. -Terwijl wij allemaal weten dat het om hetzelfde stuk ging.

In de jaren 1960-70 was muziek vaak politiek gemotiveerd, dat zie je nauwelijks nog.

De muziekgeschiedenis beweegt in golven, zoals ook politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De bloeiende ensemblecultuur in Nederland wortelt in onze acties van toen en is nog altijd uniek in de wereld. Helaas regeren er nu yuppenpolitici, die denken dat de staat geen enkele verantwoordelijkheid heeft, zodat treinen niet op tijd rijden, het verkeer vastloopt en de zorg een ramp is.

Het is de algemene trend onder vijfendertigplussers: zorg dat je eigen bedje gespreid is. Politici zijn alleen geïnteresseerd in het werven van zoveel mogelijk stemmen, maar ik verwacht dat hun kinderen een reactie zullen leveren.

Die gaan iets vergelijkbaars doen als wat wij in de jaren zestig-zeventig deden, wat weer een variant was op de gebeurtenissen in de jaren twintig, toen de kunsten wetten doorbraken. Dat er nu weinig opzienbarends gebeurt, komt doordat onze tijd nog altijd een reactie vormt op de jaren zestig.

Destijds was er een enorme belangstelling voor moderne muziek, nu lijkt deze uit het publieke domein gebannen.

Rond 1880 draaide alles om muziek, dat was wat nu de beeldcultuur is geworden. De hipheid van film en televisie is nog lang niet voorbij, want we vallen nog altijd achterover van het bewegende beeld. Vroeger ging je naar een concert om te luisteren naar muziek, of je speelde zelf thuis piano.

Overigens ageert men wel heftig tegen het hedendaagse componeren, maar horrorfilms zitten vol clusters en andere moderniteiten, waar niemand zich aan stoort. Het beeld heeft een enorme impact gehad op onze kunstbeleving.

Vroeger wilde je Jan-met-de-pet bereiken. Nu lijkt Jan – inmiddels zonder pet – aan de macht te zijn.

Nou, Jan-zonder-pet heeft het juist heel moeilijk, want hij wordt gebombardeerd met het terrorisme van het entertainment. Ik vind niet dat we aan ons eigen succes bezweken zijn, want er zijn nog altijd mensen die wél eigen keuzes willen maken, ook al valt er weinig te kiezen. Anderzijds is er op muziekgebied nooit zoveel mogelijk geweest als de laatste jaren.

Kijk naar de programmering van het Muziekgebouw voor het komende seizoen, daar staat een voorbeeldige donderdagavondserie van dertig concerten met uitsluitend moderne muziek. Ik reis veel, maar dit is in Londen, Parijs of New York ondenkbaar. Mijn generatie heeft gezorgd dat dit alles mogelijk is.

Er wordt nu weliswaar weer veel afgebroken, maar de huidige kinderen zullen daar te zijner tijd beslist op reageren. Dat kan nog mensenlevens gaan kosten, want reacties zijn altijd heftig. Maar gelukkig ben ik dan allang dood.

Dit interview verscheen in 2008 in het cd-boekje bij een opname van De Staat door het Nederlands Blazers Ensemble, dat in 1976 ook de wereldpremière verzorgde.

Posted in music, news | Tagged , , , , , , , | 1 Comment

Wordt collectie omroepbibliotheek gered?

Vandaag antwoord uit Den Haag! Maakt muziekbibliotheek vd Omroep doorstart? @WIBV @Muziekschatten

Thea Derks

Hilversum, 1-5-2013 – Op de dag van de Arbeid besteedde het VARA programma De Gids aandacht aan de nakende opheffing van de bibliotheek van de omroep, waardoor zo’n tien hooggespecialiseerde en toegewijde medewerkers hun baan verliezen. Hoewel dit immense en unieke archief, dat zo’n vijf kilometer aan partituren, partijen en boeken herbergt, voor een half miljoen euro overeind kan worden gehouden, wordt het toch per 1 augustus opgedoekt.

Ik heb er al veel over geschreven: cultuur en geletterdheid zijn uit, getuige ook een Koningslied vol taalfouten waarmee wij de inhuldiging van Willem-Alexander meenden te moeten bezingen. In heel ons land worden ensembles, orkesten, schouwburgen, muziekscholen, bibliotheken en balletgezelschappen opgeheven. Er zou niet langer geld zijn om deze in stand te houden. – Tegelijkertijd worden er voortdurend  miljoenenbonussen uitgekeerd aan falende bestuurders, dus hoe steekhoudend is dat argument?

Ons land wordt geplaagd door een patjepeeërsmentaliteit, waarin niet alleen de man-in-de-straat, maar…

View original post 106 more words

Posted in archive, music, news | Tagged , | 2 Comments

The News van JacobTV: genadeloze satire op dagelijks nieuws

Het nieuws: vandaag is het hot, morgen wordt de vis erin verpakt. In zijn video-opera The News geeft Jacob ter Veldhuis/JacobTV het een tweede leven door het in een nieuwe context te plaatsen. Op 8 november, de dag van de Amerikaanse verkiezingen wordt zijn immer actuele opera uitgevoerd in het festival November Music in Den Bosch.

Ik verwacht een genadeloze satire op de ontluisterende strijd tussen Hillary Clinton en Donald Trump. In 2014 schreef ik voor Cultuurpers over de productie van De Nationale Reisopera en het Nederlands Blazers Ensemble:

Source: Van verpakking voor vis tot opera: The News van JacobTV

 

 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

Composer Lera Auerbach on 72 Angels: ‘The sounds decide’

Since the Russian-American Lera Auerbach (Chelyabinsk, 1973) made her debut in Carnegie Hall in 2002, her career has soared. She played her own Suite for piano, violin and orchestra with Gidon Kremer and his Kremerata Baltica, and performed in prestigious halls in both East and West.

Auerbach won numerous awards and has made a name for herself with large-scale works. An early success was her ballet The Little Mermaid, which she created with the choreographer John Neubauer for the Royal Danish Ballet in 2005.

She wrote many concertos and other orchestral works, composed two opera’s, three requiems, and was highly lauded for the oratorio Praise of Peace that she wrote for the Verbier Festival in 2013. Her music has a transcendental quality that speaks to the heart.

On 3 November 2016 the Netherlands Chamber Choir and Raschèr Saxophone Quartet will première her latest work: 72 Angels, in splendore lucis in Muziekgebouw aan ‘t IJ Amsterdam. She based this expansive work on the Hebrew names of the angels, as derived from the book of Exodus. This composition is very important to her, and she has been reluctant to talk about it in public. For this one occasion she agreed to make an exception:

Nederlands Kamerkoor (c) Schreurs

Nederlands Kamerkoor (c) Schreurs

Composer in the shadow

In general, I am avoiding giving interviews. I feel that a composer needs to remain in the shadows in order not to betray his or her work. This is especially important with 72 Angels, given its unusual nature. I would appreciate for you to mention this, since I have declined all other interviews about this work. I am making an exception in your case because of our connection from the past and because I felt that your questions were not intrusive in an unwelcoming way.’*

When and why did you decide to write a work on 72 angels?

The concept for this work preoccupied me for over twenty years. I envisioned it as a choral piece from the start but decided to include a saxophone quartet after my first collaboration with the Raschèr Saxophone Quartet. They premièred my Gallows Songs in 2013 together with the women of the WDR Radio Choir.

I feel the sound of the saxophone is limitless in colour and expression. It can roar like a wild animal and sound like a shofar. Four of them together may evoke the sound of powerful trumpets, delicate woodwinds or even of a mystical glass harmonica.

How have you shaped your composition?

In essence, 72 Angels is a long, intense prayer, full of passion and hope. It is structured in the form of 72 prelude-evocations and an epilogue: ‘Amen’. There is no text other than the names of the angels, which I derived through an arcane interpretation of Exodus 14:19-21. Each prelude is a meditation on one name. Every angel is different and has his own personality both spiritually and musically.

The 72 preludes are interconnected, and performed without pauses, creating a whole continuous composition of some 80 minutes, rather than 72 separate short pieces. Structurally, the work divides into two parts at Prelude 36 and in three sections at preludes 24 and 48, representing unity and division: Two in One (Duality) and Three in One (Trinity.) At these demarcation points, all of the previously introduced names of angels are recited.

The piece concludes with ‘Amen’, a quiet postlude-meditation. It is the coda of the work and is built upon the overtone series, which is the origin of all sound.

Raschère Saxophone Quartet

Raschèr Saxophone Quartet

How do the saxophone quartet and the choir interact?

Sometimes the quartet leads the choir, at other times it blends and supports it, or is in dialogue with the voices. The interaction between the four players themselves is comparable to that in a string quartet. The sounds decide what happens musically, I just follow.

In your score you write that ‘a saxophone quartet can ignite the fire while transcending its burn.’ How are we to understand this?

Worthwhile art, be it music or literature or painting, leaves burning marks in our memory. It cannot be forgotten, it ignites passion, reaches the deepest roots and helps to transcend limitations. A saxophone quartet, with its wide range of colour and dynamics, is capable of inspiring this. 

Are all angels good spirits in your view? Or are there also dark angels, fiery angels, perhaps even frightening ones?

As with my Requiem – Ode to Peace, the intent for 72 Angels is to focus on that which is shared among different cultures in their religious, spiritual, esoteric and mythological traditions. I wish to put emphasis on that which unites us through shared connections. These 72 evocations celebrate all angels in all their multi-faceted variations.

Of course anything in excess becomes its opposite. Shadows are caused by light. I am a writer, I believe in the power of words. Since I am also a composer, I believe in the power of words as sounds, in the power of music. Music can bypass consciousness and the limitations of the language, it can move us through emotion and emphasise that which makes us human.  

Is your new work closer to Requiem – Ode to Peace or to Gallows Songs?

There is no similar work in my catalogue. It connects to the Requiem – Ode to Peace as both works stress unity among different belief systems. It connects to the Gallows Songs as it is for a choir and saxophone quartet. In all other ways, it is entirely different from them as well as from all other compositions I have written. 

My wish is for each listener and performer to embrace his or her personal interpretation of 72 Angels. 

* We discussed her development and music extensively for Radio 4, the Dutch classical radio station in 2011. The Dutch Radio Chamber Philharmonic Orchestra performed her Serenade for a Melancholic Sea.

 72 Angels, in splendore lucis; Dutch Chamber Choir and Raschèr Saxophone Quartet under the baton of Peter Dijkstra. For playlist click here.

With Lera Auerbach after world première 72 Angels in Muziekgebouw aan 't IJ, 3 November 2016

With Lera Auerbach after world première 72 Angels in Muziekgebouw aan ‘t IJ, 3 November 2016

Posted in music, news | Tagged , , , , , | Leave a comment

Cello Biënnale glanst door kermende glissandi en fluisterend geestenkoor

Tijdens de zesde editie van de Cello Biënnale is het Muziekgebouw aan ’t IJ een bruisende place to be. …

Hoogtepunt van het concert van Cappella Amsterdam op dinsdag 25 oktober is Fuoco Celeste van de Letse Santa Ratniece. Knisperende flageoletten…

Source: Cello Biënnale glanst door kermende glissandi en fluisterend geestenkoor

Posted in music, news | Tagged , , , , | Leave a comment

Zinderende muziek op nieuwe cd Calliope Tsoupaki

De Grieks-Nederlandse Calliope Tsoupaki (1963) rijgt het ene prachtstuk aan het andere. Onlangs verscheen de cd Triptychon op het Duitse label Cybele, met een triptiek voor strijkkwartet – in het tweede deel aangevuld met klarinet.

Elk deel van het drieluik heeft een eigen titel en sfeer, maar ze vormen samen een samenhangend en meeslepend geheel. Lees mijn recensie op Cultuurpers:

Source: Zinderende muziek op nieuwe cd Calliope Tsoupaki

Posted in music, review | Tagged , , , , | Leave a comment

Marco Beasley: ‘Dancing the tarantella helped to vent suppressed sexuality’

The Italian tenor Marco Beasley opened the new season of the Festival of Early Music on 15 October in Maastricht, with his programme Le strade del cuore (The ways of the heart). Together with Stefano Rocco (arch lute and baroque guitar) and Fabio Accurso (lute) he presents a selection of frottole and tarantelle from Renaissance Italy.

The frottola was developed at the court of Isabella D’Este in Mantua by composers such as Marco Cara and Bartolomeo Tromboncino, the tarantella is a folk dance from the South of Italy. Beasley and his musicians mix courtly and folk traditions without much ado and to great effect. The audience love their lively interpretations in which they effortlessly blur the boundaries between ‘high’ and ‘low’ culture.

Courtly and folk traditions mix

I had the honour to conduct a pre-concert talk with Beasley on Tuesday 18 October in TivoliVredenburg, Utrecht. ‘The difference between court and folk music is not as big as is often supposed’, he says. ‘Composers employed by the courts were in contact with people from the lower classes and were inspired by their music.’

Asked about the main difference between a frottola and a tarantella, he replied surprisingly that ‘the frottola is not a musical genre, it’s poetry set to music. The text is all important and deals with love in all its appearances, it is therefore necessary to make each word clearly understood. The score often just contains a bass and a melody line,  the rest is left to the interpretation of the musicians.’

Thea Derks & Marco Beasley, TivoliVredenburg 18 October 2016

Thea Derks & Marco Beasley, TivoliVredenburg 18 October 2016

Suppressed sexuality

The tarantella puts more emphasis on the rhythm: ‘It was a wild dance that lasted up to 24 hours. Officially it served to undo the effects of the poisonous sting of a tarantula spider, that was thought to be lethal. Yet there’s another, rather tragic side to this tradition, which is mainly associated with young girls.’

‘You must know women had a very tough life. They had to work from morning till night, were held in low esteem, and were often married off at a very young age to a man they didn’t love. The only chance for them to vent their suppressed sexual feelings was when they were able to toss & shake wildly to the exciting sounds of the tarantella.’

Writing by hand to concentrate

Beasley also carried a little notebook, which he showed to the audience. ‘In this I write all the poems of the programmes I bring. Nowadays we are so preoccupied with our smartphones, social media etcetera, that we forget to take the time to contemplate. By forcing myself to write down the texts by hand, I come closer to their intention. I write with a fountain pen, the titles in red, the rest in black ink.’

During the performance Beasley introduced each song with a lively story about a man cheated by his wife, a young girl pining away for a boy, or two lovers meeting in secret. ‘Don’t worry about mama finding out’, Beasley stressed with a sardonic grin, ‘she was young, too, and did the same thing.’

Rock band

Beasley is a marvellous performer, who breathes life into even the simplest stories. He makes us reflect about our own longings and sufferings, and perhaps even change our attitude towards people we may despise. His timing is smooth and slighly jazzy, his face shows a panoply of expressions, his body moves lithely to the swinging sounds of his two accompanists. That his voice has known better days is amply compensated by his personality.

He introduces his fellow musicians with great flair and to loud cheering: ‘We are like a rock band!’ Fabio Accurso encourages the audience to cheer even louder, Stefano Rocco acknowledges the applause with a coy smile, one leg put forward. Together they hold the stage in some purely instrumental intermezzi.

All three radiate such warmth and pleasure that is takes four encores before the audience lets them go. After the concert there is a run on the cd that has just been released. It contains the entire programme and Beasley willingly signs all the discs – though not with a fountain pen, but a simple ball-point. He’s had enough contemplation for one night.

cd-le-strade-delle-cuore

Beasley and his musicians will tour the Netherlands until Sunday 23 October. Info and tickets via this link

 

 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , | Leave a comment

Jean-Guihen Queyras: ‘Cello Concerto Gilbert Amy is very expressive’

From 20-29 October the Amsterdam Muziekgebouw aan ’t IJ hosts the 6th edition of the Cello Biennale. As always the programme is packed from morning till night with concerts, masterclasses, a market for cello builders and music publishers, and a competition for young cellists.

The opening concert on Friday 21 presents Unraveled, a new work by Composer Laureate Mayke Nas, for the four cellists of the Biennale Cello Band, Slagwerk Den Haag and the Netherlands Philharmonic Orchestra.

On Wednesday 26 October Jean-Guihen Queyras will play the Dutch première of the Cello Concerto by Gilbert Amy (1936), with the Symphony Orchestra of the Amsterdam Conservatoire. The French cellist is a great champion of Amy, who is little known in Holland. Queyras was kind enough to answer five questions after his concert in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 13 October.

thea-jean-guihen-queras-mgij-11-2-2016

Thea Derks & Jean-Guihen Queyras Muziekgebouw aan ‘t IJ 11-2-2016

What attracts you in Amy’s Cello Concerto?

I love this concerto first of all because it’s very expressive. He composed it in 2000 when he was already a mature person, and I find that in his later works he is very free. Particularly in this piece: it sings, tells a story and has a strong rhetoric, though the form is rhapsodic.

Sometimes this is a bit puzzling, for it’s more or less divided into eight short parts which are all related, however freely. The overall quality has an absolute French flair: in the orchestration you can hear that there is a kind of inspiration, a parenthood of composers such as Ravel and Messiaen.

Amy studied with Messiaen, but also with Stockhausen, and worked together with Boulez. Do you hear their influence, too?

Yes, you can definitely hear Gilbert’s background, and again, this is what I find particularly interesting in this concerto. You can see that he worked with quite rational persons – in a time when ‘brain’ was the thing, at least in France. Directly after World War II the serialism of Boulez and Stockhausen was paramount, so there is that aspect.

But take Stockhausen: he was very rational, and yet had a very mystical side. Gilbert doesn’t have that, he is not mystical at all, but apart from the rational concept, there is a sort of quality where you may even hear some Dutilleux.

Sometimes it is almost like a solo cello piece, with mewing gulls, or softly caressing sounds. How do you see the relation between your instrument and the orchestra?

That’s again a very French thing. You have a main line, the solo line, which is quite continuous, I play almost all the time. The orchestra is very often used as a resonance body of the cello, like a prolongation of its sound. This working with resonance is really very French. It’s what Boulez does, and many other composers, I’d call this typical français.

The writing for my instrument is very classical, Gilbert doesn’t use extended techniques or other modernist playing instructions. When you see the score you’re not like: oh, my god, what’s this? The writing is absolutely ‘normal’, so in principle everyone can perform it. There is a lot of interaction with the percussion, and I love to connect with this and make my instrument sound unlike a cello. It’s a great compliment you should feel caressed by my playing.

Gilbert Amy (c) Alvaro Yanez

Gilbert Amy (c) Alvaro Yanez

You just performed the Double Concerto for Piano, Cello and ensemble by György Kurtág, are there similarities with the way Amy treats your instrument?

I would say that in the melodic line itself, there are some common things between Kurtág and Amy. The main difference however is that Kurtág will never write a ‘concerto’ in the traditional sense. The Double Concerto we just played is one of my favourite pieces in the world, but it’s not really a concerto.

As the cello and piano, the two soloists, we are very often just part of this incredible universe that you can’t define. In the case of Gilbert we’re absolutely dealing with a classical concerto in the sense that you have one major character that just goes on and on. Nothing will stop him or her, and the orchestra comments and responds, so that’s quite different.

Gilbert Amy is hardly known in the Netherlands, how about France?

Gilbert is very well-known in the French musical world, though of course mainly in the scene of new music. Obviously he didn’t become as notorious and famous as Boulez, who was ten years older.

With some hesitation I’d say that being a French composer in that time – next to Boulez – was probably the most difficult task one can imagine. Taking this into account I think he was doing, and is doing, very well. He found his own voice and that’s the most important.

Image | Posted on by | Tagged , , , , | Leave a comment

Mayke Nas Componist des vaderlands: Tien redenen om te componeren

Gisteren werd bekend dat Mayke Nas (1972) de nieuwe Componist des Vaderlands wordt, als opvolger van Willem Jeths. Een geweldige keuze, aangezien Nas een heel ander soort muziek schrijft dan Jeths en een ongekend frisse kijk heeft op het leven en op componeren.

Voor de opening van de komende Cellobiënnale componeerde ze een nieuw werk, Unraveled voor vier slagwerkers, vier cello’s en orkest, dat ook wordt uitgevoerd tijdens het festival November Music. Eerder dit jaar won ze de Kees van Baarenprijs met Down the Rabbit-Hole, dat zij componeerde voor het Koninklijk Concertgebouworkest. Ik sprak haar hierover voor Cultuurpers.

Als Componist des Vaderlands gaat Nas zich niet bezighouden met het schrijven van stukjes bij de geboorte van prinsesjes, maar wil zij zich opwerpen als ambassadeur voor de eigentijdse muziek. Met name ook de Nederlandse muziek, die volgens haar ‘te weinig gehoorde schatten’ kent, die zij onder de aandacht van het publiek wil brengen.

Geen piepknor

Moderne muziek wordt volgens Nas nog te vaak gezien als een akelige vorm van ‘piepknor’  en daar wil zij graag verandering in brengen. Zij is daartoe de aangewezen persoon, want niet alleen is zij een aanstekelijke verteller, maar ook straalt uit haar eigen werk  een enorme levenslust. Humor en ironie zijn nooit ver weg, ook al erkent ze vaak lang op een stuk te zwoegen.

Mayke Nas timmert al lang aan de weg. In 2003 interviewde ik haar voor het aan Nederlandse muziek gewijde tijdschrift Oorsprong. We spraken over haar 10 redenden om te componeren. De dertien jaar oude tekst is nog altijd actueel.

Haar muziek beweegt zich op de rand van klank en ruis, maar beukt er bij wijlen ook genadeloos op los; vaak valt er wat te lachen. Mayke Nas houdt niet van bloedige ernst, maar van speelvreugde en relativering. Ze verkent de grenzen van muziek met een tomeloze energie en verbeeldingskracht, die ook haar persoon kenmerken.

Mayke Nas (c) Maurice Haak

Mayke Nas (c) Maurice Haak

Bij wijze van biografie stuurt ze twee partituren, een cd-r en een link naar haar ‘weblog’. Daar treffen we bespiegelingen als Een puzzel waarvan de helft van de stukjes ontbreekt: dát is pas een puzzel en Sturgeon’s law: ‘90% of everything is crap’. Als illustratiemateriaal stuurt ze tien afbeeldingen van haar piano spelende handen, voorzien van even zo veel redenen om te componeren. – Die koppen we in.

  1. Tijd rekken

‘Componeren gaat over het manipuleren van tijd: hoe structureer je die. Ik ben goed in tijd rekken, kom altijd te laat (ook op onze afspraak, waardoor we de repetitie van Calefax voor Entrez! mislopen – TD). Ik ben te optimistisch. Als mensen bellen: Waar blijft je stuk? roep ik enthousiast dat het over twee dagen klaar is. Dat geloof ik echt, maar vervolgens wordt het natuurlijk toch later. Meestal heb ik composities vlak voor de première af, maar ooit heb ik verstek laten gaan bij het Schönberg Ensemble. Dat achtervolgt me nog.’

  1. Problemen zoeken

‘Ik heb collega’s gevraagd wat ze de leukste fase vinden van het componeren: het zoeken naar een idee; het vinden daarvan; het kiezen van het materiaal; de vraag hoe je dat behandelt; de crises die je doormaakt; het repetitieproces of de uiteindelijke uitvoering. Bijna iedereen noemde de initiërende fase. Ook voor mij is het zoekmoment het belangrijkste. Daan Manneke zei het zo: ‘Pas als je je probleem gevonden hebt, kun je een antwoord formuleren’.’

  1. Getallenfetisjisme

‘Als ik structuren opzet kies ik bijvoorbeeld herhalingen van 7, 9, of 11 keer, nooit 6, 8, of 10. Dat vind ik afschuwelijke getallen. Geen idee waarom, dat is volkomen irrationeel. Je bent voortdurend bezig met getalsverhoudingen, tijdsverhoudingen. Sommige wiskundige verhoudingen zijn in theorie wonderschoon, maar slaan dood als je ze doortrekt naar muziek.

Dus als ik een strenge getalsmatige reeks ontwerp fungeert die slechts als leidraad; ik laat me altijd leiden door mijn oren.’

  1. Krankzinnigheid

‘Je moet wel gek zijn om te willen componeren. Toen ik begon aan Enkele reis slaapkamer voor klavecimbel solo, dacht ik: Dat schrijf ik even. Maar ik heb er zes weken dag en nacht aan gewerkt. Dat is weer mijn optimisme. Ik denk: Kom, ik schrijf er wat tekstjes bij; ik vraag die om een filmpje, ik maak nog even een reeks interactieve geluiden… Een gezond mens zou op een gegeven moment stoppen, maar ik ga door.’

  1. Belofte

‘Een belangrijk drijfveer bij het componeren is de belofte die ik iemand gedaan heb om een stuk te leveren. Het gaat niet om iets dat ik mezelf beloof. Natuurlijk maak ik soms iets op eigen initiatief, zoals Digit # 2 voor piano vierhandig, maar mijn output wordt grotendeels bepaald door de vraag. Ik vind het verschrikkelijk mensen teleur te stellen, want ik koester het persoonlijke contact dat zo’n compositieopdracht met zich meebrengt.’

  1. Dwangneurose

‘Dat betreft die enorme scheppingsdrift. Dat je nachtenlang doorwerkt omdat je nu dat idee wilt uitwerken. Als ik niet creëer – dat hoeft niet per se een compositie te zijn, het kan ook film of tekst betreffen – voel ik me verloren. Soms vraag ik me af of het nuttig is wat ik doe, maar ik ben er tegelijkertijd van overtuigd dat kunst je beter maakt: zij helpt je verwachtingspatronen doorbreken. Dat werkt door op het sociale vlak.’

  1. Seks, drank & gebakken ganzenlever

‘Ik doe niet aan drugs, wel aan drank en ik houd van lekker eten. Componeren is voor mij sterk gekoppeld aan lijfelijke lol: tijdens etentjes maak je afspraken met musici en na een concert hang je samen in de kroeg. Je krijgt een enorm sterke band, want je moet gezamenlijk allerlei problemen oplossen. Daarom moet er naast het harde werken ruimte zijn voor feestjes. Ik kook als afterparty vaak een driegangendiner.’

  1. Nergens anders voor deugen

‘Een tijdlang vroeg ik me af of ik wel componist wilde worden. Het is zó zwaar! Het gaat gepaard met ontzettende onzekerheid en stress en bovendien is er al zoveel muziek. Toen vertelde een vriend dat hij ooit vanuit diezelfde twijfels overwoog vrachtwagenchauffeur te worden. De directrice van het conservatorium zei: “Dan neem je dus de plaats in van iemand die niets anders kan.” Als ik weer eens totaal vastzit, denk ik aan dat verhaal: je hebt een verplichting aan je talent.’

  1. Eine aussergewöhnlich lustige Idee (naar Stockhausen)

‘Karlheinz Stockhausen heeft boekenplanken volgeschreven over zijn doorwrochte compositietechnieken. Werkelijk alles klopt. Maar laatst speelde Alban Wesly in Orchesterfinalisten, waarin hij op bepaalde momenten zijn been moet optillen. Ik vroeg waarom, maar hij had geen idee en benaderde Stockhausen. Die antwoordde simpelweg: “Omdat ik dat buitengewoon grappig vind!” Dat vind ik prachtig: componeren gaat ook over intuïtie, gekke invallen en ideeën die niet verantwoord hoeven te worden.’

  1. Om niet te hoeven slapen

‘Dat heeft een dubbele betekenis. Enerzijds haat ik het gebrek aan nachtrust als ik weer eens een stuk af moet krijgen, anderzijds geniet ik juist van dat nachtelijke werken. Overdag is er voortdurend onrust: je hoort het verkeer, je moet boodschappen doen, je wordt gebeld, er zijn brieven te beantwoorden. Als het duister wordt, komt de stad langzaam tot rust en kan ik me concentreren: er zijn geen uitvluchten meer. Slapen is ook een metafoor voor stilstand: ik wil het leven niet ongemerkt voorbij laten trekken.’

Dit artikel verscheen in juli 2003 in het tijdschrift ‘Oorsprong’ van Muziekgroep Nederland.

 

 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , | Leave a comment

Wegens succes hernomen: Conversations with my Mother

In 2013 presenteerden productiekern Diamantfabriek en het ensemble Nieuw Amsterdams Peil de avondvullende voorstelling Conversations with my Mother. Regisseur Matthias Mooij (1976-2014) en componist Benedict Weisser (1967) vroegen zeven mannelijke auteurs een fictief telefoongesprek met hun moeder te schrijven….

Source: Wegens succes hernomen: Conversations with my Mother

Posted in music, news | Tagged , , , | Leave a comment

Exciting new sounds in ‘After the Silence’ Uilenburgersjoel

In spite of continuous cuts in funding over recent years, musical life is still flourishing in the Netherlands. Even though it entails performing for hardly or no fee at all, musicians and composers continue to stage performances and reach out to the public. Many of the most interesting things are happening in less obvious venues than Concertgebouw and Muziekgebouw aan ‘t IJ.

On Monday 3 October I attended the one night festival After the Silence: New Sounds in the Uilenburgersjoel (former synagogue) in Amsterdam. It was staged by the Greek-Australian-Dutch composer Konstantin Koukias. Undaunted by practical obstacles, he presented no less than three concerts, featuring a plethora of composers and performers, many of them employing electronics.

One of the main roles was reserved for Nadia Ratsimandresy, who played the Ondes-Martenot. This early electronic keyboard was designed by Maurice Martenot in 1928. It was made famous by Olivier Messiaen, who used its eerily wailing voice to great effect, for instance in his popular Turangalîla-Symphonie. 

Ratsimandresy’s command of the instrument is overwhelming, yet it was a shame its striking voice was not exploited by any of the featured composers. They seemed rather more concerned to stress its similarity with the piano, an unfortunate comparison. The sound was often  dark and muffled, as in Alain Louvier’s Raga and in Ratsimandresy’s own improvisation Urban Yawk. At other moments it was tinkling away like a cranky pianola, as in the first movement of Charpentier’s Suite Karnatique.

Thorwald Jørgensen, Uilenburgersjoel 3 October 2016

Thorwald Jørgensen, Uilenburgersjoel 3 October 2016

But it was exciting to hear the Ondes-Martenot live, a rather rare occasion. After the concert Ratsimandresy enthusiastically demonstrated its possibilities to a crowd of interested listeners.

At the first concert Thorwald Jørgensen played an even earlier electronic instrument, the theremin, developed by Lev Theremin in 1919, It is operated by radio waves, the musician never touching the instrument itself.

Jørgensen presented his own Distant Shores, a charmingly romantic piece in which the mewing of sea-gulls and his own breath mingle with delicate melodic lines to create a soundscape of a deserted beach under a heavily blowing wind. Like Ratsimandresy he is a highly accomplished player, operating his difficult instrument with admirable concentration and accuracy.

Peretta Anggerek, Uilenburgersjoel 3 October 2016

Peretta Anggerek, Uilenburgersjoel 3 October 2016

The countertenor Perretta Anggerek won over the audience with a hilarious performance of Désir by George Aperghis. This Dadaesque piece has only one line of text, the singer swiftly moving between virtuoso coloratura, halting recitation and angst-ridden panting.

Anggerek also shone in Prayer 2 by Koukias, a striking arrangement of a Bible text that forms part of a larger choral piece. Its intensely sensuous melodies made my skin crawl, and made me long to hear the complete piece.

The quality of the musicians was striking. The tongue-in-cheek Capriccio for cello solo by Krzysztof Penderecki was performed with contagious gusto by Brendan Conroy. The high-energy Syneasthesia Suite for violin and tape by Kate Moore was superbly played by Joe Puglia; his colleague Vera van der Bie dug deep into the strings in Desires Ingrained by Brian Howard.

Joe Puglia, Uilenburgersjoel 3 October 2016

Joe Puglia, Uilenburgersjoel 3 October 2016

Anne Veinberg shone in the catchy Chromotoy I for toy piano, tines, sound wheel and electronics by Christina Viola Oorebeek, while trombone player Sebastian Kemner played marvellously fluid lines against a tape running havoc in Beowulf’s Lament by Michael Sydney Jones. Alan Maurtiz Swanson’s Away for viola, dancer and chair was performed immaculately by violist Anna Smith and dancer Rex Clementia.

After the Silence presents a refreshing selection of new sounds. No doubt unintentionally it also illustrated the power of expression of live music: none of the purely electronic works was convincing. I couldn’t help thinking of Ton Bruynel, Dutch grandmaster of electro-acoustic music. He drily remarked that a tape composition played during a concert means “you’re looking at your shoe-laces for 20 minutes”.

Nevertheless: WE WANT MORE!

 

Posted in music, news, review | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

De 5 concerten die je niet wilt missen in Gaudeamus Muziekweek

Liefst 175 partituren van componisten uit 28 landen moest de driekoppige jury van de Gaudeamus Muziekweek beoordelen. Vijf van de inzenders werden genomineerd en strijden om de felbegeerde Gaudeamus Award, die zondag 11 september wordt uitgereikt na afloop van het slotconcert in Cloud Nine in muziektempel TivoliVredenburg in Utrecht.

Het nieuwemuziekfestival leverde tot nu toe interessante prijswinnaars op als Unsuk Chin, Michel van der Aa en Anna Korsun. Ook dit jaar biedt het festival weer een keur aan evenementen. Hierbij een selectie van vijf concerten die je niet mag missen.

Woensdag 7 september: openingsconcert in TivoliVredenburg

up close

Michel van der Aa: Up Close

In 1999 won hij de Gaudeamus Award met zijn slagwerkkwartet Between en sindsdien maakte Michel van der Aa een glanzende carrière. Eerder dit jaar gooide hij nog hoge ogen met zijn nieuwste opera Blank Out, maar eerder al wist hij publiek en pers voor zich in te nemen met zijn Celloconcert Up Close, waarin een solocelliste een dialoog aangaat met haar oudere evenbeeld op video, bijgestaan door een strijkorkest.

Van der Aa componeerde dit zinsbegoochelende werk voor Amsterdam Sinfonietta en zijn solocelliste, en won er in 2013 een Grawemeyer Award mee. Zij tekenen ook dit keer voor de uitvoering. Naast Up Close Van der Aa staan al even fraaie werken op het programma van Kate Moore, Maxim Shalygin, Hugo Morales en Jörg Widmann.

Donderdag 8 september: A Night Out with Modelo62

modelo-62-header-home-1

Ensemble Modelo62

Het Haagse ensemble Modelo62 breekt in Theater Kikker een lans voor multidisciplinaire muziek van drie voor de Gaudeamus Award genomineerde composities. Anthony Vine slaat een brug tussen hedendaagse muziek, beeldende kunst en dans. Voor For Agnes Martin liet hij zich inspireren door de rechtlijnige schilderijen van de gelijknamige kunstenares.

Vines From a Forest of Standing Mirrors is beïnvloed door een grillige choreografie van Maguy Marin. Genomineerde James O’Callaghan laat in AMONG AM A muziek en omgevingsgeluid met elkaar versmelten. Drie jonge makers nemen het publiek tot slot mee op een zintuiglijke beleving waarin geluid, licht, visuals én geur met elkaar versmelten.

Vrijdag 9 september: Great Expectations

Silbersee (c) Anna van Kooij

Silbersee (c) Anna van Kooij

Twee jaar geleden won Anna Korsun de Gaudeamus Award met zinnenstrelende koorwerken, waarin zij op een natuurlijke wijze technieken uit de oude muziek verbindt aan nieuwe compositietechnieken. Het avontuurlijke operagezelschap Silbersee presenteert nu haar nieuwste compositie, Ulenflucht in de intieme ambiance van de Pieterskerk.

Korsuns compositie wordt geflankeerd door Madhye II van Shih-Wei Lo, een van de vijf genomineerden. In dit werk voor zes stemmen en computermuziek bewerkt de Taiwanese componist opgenomen geluiden live tot een virtueel koor Benieuwd of hij Ulenflucht van Korsun naar de kroon gaat steken.

Zaterdag 10 september: Elektronische muziek in Nederland, Tera de Marez Oyensprijs

Tera de Marez Oyens in haar studio

Tera de Marez Oyens in haar studio

Precies twintig jaar geleden overleed Tera de Marez Oyens (1932-1992), een van de pioniers op het gebied van elektronische muziek in Nederland. Haar sterfdag wordt in TivoliVredenburg herdacht met een seminar over de ontwikkeling van gecomponeerde elektronische muziek in ons land.

Drie experts laten hierover hun licht schijnen en uiteraard komt ook elektronische muziek tot klinken, onder andere in een performance van Gunnar Gunssteinsson. ’s Middags presenteren zes jonge makers zich aan het publiek in het New Makers New Music programma. Na afloop krijgt een van hen de Tera de Marez Oyensprijs uitgereikt.

Zondag 11 september: Thieves, bekendmaking winnaar Gaudeamus Award

Het zeskoppige ensemble Looptail presenteert in Cloud Nine van TivoliVredenburg het stuk Thieves, dat in nauwe samenspraak met componist en theatermaker Thanasis Deligiannis tot stand kwam. Hun interactieve muziekperformance gaat over het geluid van dieven in de nacht en over de emoties van hun slachtoffers. Ook het publiek wordt erbij betrokken.

Thieves beleeft zijn wereldpremière tijdens dit slotconcert van de Muziekweek. Na afloop wordt de winnaar bekendgemaakt van de Gaudeamus Award. Hij – helaas is dit jaar niet één vrouw genomineerd – gaat naar huis met een geldbedrag van € 5000, bedoeld voor een nieuwe compositie die in een volgende aflevering zal worden uitgevoerd.

 

 

 

Posted in music, news | Tagged , , , , , , | Leave a comment

Sound sculpture for Jan Wolff

Four years after Jan Wolff (1941-2012) died, he’ll be honoured with a sound sculpture on the border of the Amsterdam IJ. It was designed by the Dutch composer Martijn Padding at the request of Muziekgebouw aan ’t IJ, and will be officially launched on Monday 22 August, the day of his death. It was thanks to Wolff’s relentless battle that the iconic glass and steel Muziekgebouw aan ’t IJ opened its doors in 2005.

It had taken the former horn player of the Concertgebouw Orchestra 25 years to realize his dream of an attractive concert hall for new music. This was to replace the small IJsbreker with its dreadful acoustics he’d established on the Amstel river 25 years earlier. It was the first concert hall purely dedicated to new music and soon gained world renown, by the quality of its programmes and of the visiting musicians and composers.

Jan Wolff (c) Serge Ligtenberg

Jan Wolff (c) Serge Ligtenberg

The Muziekgebouw aan ‘t IJ was officially opened by three solemn strokes on a huge gong by Queen Beatrix in 2005, and was unofficially dubbed ‘Wolffinarium’. Soon after its opening however, Wolff was ousted by other parties, who considered his programming to be substandard. It’s one of the darker pages in the formative years of Muziekgebouw aan ’t IJ. It’s therefore good news that the present management has decided to honour Wolff and do justice to history.

Aptly the sound sculpture is called ‘Huil van de Wolff’ (The Howl of the Wolff) and will be placed on the borders of the IJ, close to Muziekgebouw. It’s music will be determined by meteorological data around it, such as humidity and wind speed. On a metaphysical level, it is hoped Wolff may respond from on high – as wolfs are wont to communicate in call & response fashion.

Whether or not Jan Wolff will indeed become a ‘howling wolf’, time will tell.

iI also wrote an article for Cultuurpers (in Dutch), click here.

 

Posted in news | Tagged , , , , | Leave a comment

Wie zijn wij? NJO Muziekzomer presenteert opera’s over identiteit

Het was een maandje rustig aan mijn blogfront, vanwege een heerlijke vakantie in Frankrijk.

Helemaal stil zat ik overigens niet, want op woensdag 6 juli presenteerde ik mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. – Vantevoren opgenomen, dat wel. In deze aflevering belichtte ik het ontstaan van het Schönberg Ensemble, dat in 1974 werd opgericht door studenten van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag voor een uitvoering van Pierrot lunaire van Arnold Schönberg.

pierrot

Drijvende krachten achter het Schönberg Ensemble waren altviolist Henk Guittart en dirigent Reinbert de Leeuw. Guittart wist de Duitse actrice Barbara Sukowa te strikken voor een zevental uitvoeringen van Pierrot lunaire tijdens het Holland Festival van 1984.

Publiek en pers waren diep onder de indruk van Sukowa. De actrice wist de teksten een diepere laag te geven dan men gewend was van zangeressen, die het lastige Sprechgesang van Schönberg vaak wat al te zangerig uitvoeren.

Al snel koerste het gezelschap naar de top van het Nederlandse muziekleven, met o.a. een al even baanbrekende uitvoering van Aus Deutschland van Mauricio Kagel in 1985, eveneens in het Holland Festival. Beide stukken draaide ik tijdens mijn uitzending. Je luistert deze hier terug.

Joe Puglia

Na een lange en roemrijke carrière fuseerde het Schönberg Ensemble in 2009 met het Asko Ensemble tot Asko|Schönberg. Concertmeester is tegenwoordig de Amerikaans-Nederlandse violist Joe Puglia, een hartstochtelijk pleitbezorger van nieuwe muziek. Hij presenteerde onlangs een geheel aan muziek van Luciano Berio gewijde cd op, die ik besprak voor Cultuurpers.

IMG_20160624_184852

Thea Derks + Hanna Kulenty, 24-6-2016 Conservatorium Amsterdam

Bij terugkomst van vakantie maakte ik een fietstocht naar de voormalige Zwitsalfabriek in Apeldoorn. Ik wilde een kijkje nemen op deze bijzondere locatie, waar op 6 augustus de Nederlandse première plaats zou vinden van de opera The Mother of Black-Winged Dreams van de Pools-Nederlandse componist Hanna Kulenty. 

Zwitsalterrein Apeldoorn

Zwitsalterrein Apeldoorn

Ik was gevraagd de inleidingen te verzorgen bij deze coproductie van de – door Reinbert de Leeuw in het leven geroepen – NJO Muziekzomer en de Dutch National Opera Academy. Voor mijn vertrek had ik al een doorloop gezien op het Conservatorium van Amsterdam. Ik was waarbij diep onder de indruk geraakt van de zeven jonge zangers die deze opera als onderdeel van hun masteropleiding vlekkeloos en zeer geconcentreerd uitvoerden. 

Voor Cultuurpers schreef ik een voorbeschouwing over dit meeslepende werk, dat op indringende wijze een vrouw neerzet die lijdt aan het Meervoudig Persoonlijkheidssyndroom. Tekst en muziek sluiten naadloos op elkaar aan, en Kulenty creëert een adembenemende sfeer, die de luisteraar de volle negentig minuten aan zijn of haar stoel gekluisterd houdt. 

Mother (c) Roelof Rump

bovenster rij: Nikki Treurniet, Zofia Cieszynska, Maari Ernits, onder: Wendy Krikken, Jeannette van Schaik in The Mother of Black-Winged Dreams. foto: Roelof Rump

De première op 6 augustus was uitverkocht en ik kwam mét de overige bezoekers ogen en oren te kort om de uiterst gelaagde tekst en muziek, en de vindingrijke enscenering te ondergaan. Petje af voor de jonge musici en zangers, die onder leiding van de Amerikaans-Britse dirigent Clark Rundell de boog van A-Z gespannen hielden.

Overigens vertelden Hanna Kulenty en librettist Paul Goodman tijdens mijn inleiding, dat je niet per se moet zoeken naar een ‘verhaal’. De – soms gruwelijke – gebeurtenissen op het toneel volgen geen lineaire lijn, maar spelen zich af in het hoofd van Clara. Kulenty beschouwt het horen van innerlijke stemmen zelfs als een gave: het vermogen je te bewegen in verschillende tijdsdimensies.

IMG_20160806_203303

Hanna Kulenty, Thea Derks, Paul Goodman, 6-8-2016

Dat in The Mother of Black-Winged Dreams de  dood continu rondwaart, is niet noodzakelijkerwijze beangstigend. De dood is volgens haar als een ‘grote droom’, terwijl ons leven is als een ‘kleine droom’.

Goodman vertelde dat hij zich tijdens het schrijven van zijn libretto vooral had laten inspireren door sprookjes, en geen enkel boek over psychologie of psychiatrie had geraadpleegd. Een goede zet, want zijn tekst is uitgesproken poëtisch en past naadloos bij de bezwerende, soms inderdaad sprookjesachtige sfeer van de muziek.

Kortom: een aanrader. Er zijn nog voorstellingen vanavond, 10 augustus en op vrijdag 12 augustus, waarbij ik opnieuw de inleiding verzorg. Alle info vind je hier.

Persfoto 'Ik vertrek'

Persfoto ‘Ik vertrek’

Gaat het in The Mother of Black-Winged Dreams om de vraag wie en wat we zijn, dat geldt ook voor de opera Ik vertrek van Lucas Wiegerink. Een stel wil weg van de immer knipperende smartphone en gaat op zoek naar ‘de natuur’, op zoek naar zichzelf. Of dat lukt blijft de vraag.

Ook in deze opera gaat de vrouw stemmen horen, terwijl de man juist actie onderneemt. Beetje stereotiep misschien, maar ik kon de opera vorig jaar niet zien, dus kan geen oordeel vellen.

Het betreft een coproductie van Kameroperahuis Zwolle en de Nationale Reisopera en de opera wordt op zondag 14 en maandag 15 augustus opnieuw uitgevoerd in het kader van de NJO Muziekzomer. Ik sprak vorig jaar met Lucas Wiegerink en schreef nu een korte voorbeschouwing voor Cultuurpers. Zondag 13 augustus ben ik van de partij! Meer info via deze link.

Posted in news | Tagged , , , , , , , , , | 2 Comments

Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee... Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A'dam 6-6-2016

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma. Je leest mijn interview hier.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszegy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson - Harry Birtwistle - Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage. Je kunt hem hier beluisteren.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend. Je leest mijn recensie hier.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival. Tevens maakte ik voor Cultuurpers een voorbeschouwing.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Hier lees je mijn recensie. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez. Ook hierover schreef ik een recensie voor Cultuurpers.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

Posted in archive, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 6 Comments

George Pieterson in #PanoramadeLeeuw

George Pieterson (website KCO)

George Pieterson (website KCO)

Op zondag 24 april overleed de klarinettist George Pieterson, die jarenlang de eerste stoel bezette in het Concertgebouworkest. Hij speelde ook graag kamermuziek en trok de wereld rond met het Rondom Ensemble, verder bestaande uit de violiste Vera Beths, de cellist Anner Bijlsma en de pianist Reinbert de Leeuw. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers en draaide de klarinetsolo uit Quatuor pour la fin du temps van Messiaen in aflevering IXX van Panorama de Leeuw op de Concertzender. Terugluisten via deze link.

Donderdag 17 maart ging het vioolconcert Roads to Everywhere van Joey Roukens in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Ik sprak hem die middag tijdens een inleiding voor publiek en daarna tijdens een openbare repetitie met solist Joseph Puglia en het Asko|Schönberg o.l.v. Clark Rundell. Ik had eerder al een interview met Roukens gepubliceerd op Cultuurpers.

Thea + Joey Roukens MCO 26-11-2014De volgende dag klonk op Südwest Rundfunk mijn reportage van het Opera Forward Festival. Hiervoor sprak ik onder anderen Kaija Saariaho en Peter Sellars, die de opera Only the Sound Remains ‘een paradijs op aarde’ noemde.

Diezelfde avond verzorgde ik opnieuw een inleiding, voor de vrienden van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met de pianist Cédric Tiberghien, de altviolist Antoine Tamestit en de slagwerker Colin Currie. Zij vertelden levendig over het programma, waarin Bartóks Sonate voor twee piano’s en slagwerk centraal stond.

Cédric Tiberghien - Thea Derks - Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016

Cédric Tiberghien – Thea Derks – Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016

Zondag 20 maart ging de opera Blank Out van Michel van der Aa in première, die eveneens onderdeel vormde van het Opera Forward Festival. Ik was zeer onder de indruk, zoals te lezen in mijn bespreking voor Cultuurpers.

Vier dagen later interviewde ik voor Cultuurpers de Britse componiste Anna Meredith, die voor de Nederlandse blokfluitist Erik Bosgraaf de Origami Songs componeerde. Dit vijfdelige werk is geïnspireerd op de gelijknamige Japanse papiervouwtechniek en Meredith belicht in elk deel een ander aspect. Een concert wil ze het niet noemen, liever spreekt ze van vijf miniatuur, waarin de blokfluitist het orkest op sleeptouw neemt.

Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016

Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016

Woensdag 30 maart trof ik op Schiphol de Russische violist Vadim Repin, die naar Nederland kwam voor drie concerten met het Noord Nederlands Orkest, waarbij hij soleerde in het Tweede Vioolconcert van Sergei Prokofjev. Ik sprak hem voor de live uitzending  op 1 april in het AVROTROSVrijdagconcert en schreef ook een artikel voor Cultuurpers. Het gesprek is terug te luisteren via deze link.

Een week later stond de Britse componist Thomas Adès centraal tijdens een concert van het Doelen Ensemble en de pianist Ralph van Raat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Tijdens de inleiding sprak ik met de cellist Hans Woudenberg en met Van Raat. Adès kon wegens een repetitie helaas niet zelf aanwezig zijn.

Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016

Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016

Op woensdag 20 april bezocht ik een voorstelling van Roméo et Juliette, een ‘dramatische symfonie’ van Hector Berlioz in een productie van choreograaf/regisseur Sascha Waltz bij De Nationale Opera en Ballet. De kritieken waren zeer wisselend, sommige collega’s waren zelfs uitgesproken negatie, maar ik was bijzonder enthousiast, zoals te lezen in mijn recensie.

De avond erna verzorgde ik een inleiding met de Amerikaanse componist Julia Wolfe, wier avondvullende Steel Hammer werd uitgevoerd door de Bang on a Can All-Stars en het Noorse vocale Trio Medieaval. Ik had Wolfe ook al gesproken voor Cultuurpers en kende het stuk van cd, maar live was het toch weer een heel andere beleving, deze mix van folkmuziek, rock, nieuw klassiek en minimal music. Het publiek was laaiend enthousiast.

Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016

Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016

De volgende ochtend sprak ik voor Radio4 met de Russische violiste Viktoria Mullova, die ‘s avonds het Vioolconcert van Sibelius uitvoerde met het Radio Filharmonisch Orkest in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bedachtzame, aardige vrouw, die verklapte dat ze door een vingerblessure eigenlijk soepeler was gaan spelen. Ons gesprek is hier terug te luisteren.

Het was een lekker druk weekje, want meteen de volgende dag zat ik in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, als lid van de persjury bij het Prinses Christina Concours. Zoals elk jaar was ook dit keer het niveau van de jonge musici ongekend hoog. Toch hadden we snel onze keuze gemaakt. Je leest hier mijn verslag.

persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)

persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)

De maand april werd afgesloten in Almere, waar ik een #Reinbertlezing verzorgde bij Kunst in de Kamer. Een heerlijke avond, met een bijzonder hartelijk en aandachtig publiek. De jonge pianist Remon Holsbergen speelde in de pauze en na afloop muziek van Franz Liszt en Tristan Keuris en mijn trouwe partner Ger verzorgde de geluidsvoorbeelden van cd.

Dit leverde enkele hilarische momenten op – bijvoorbeeld toen ik dramatisch uitriep: “En toen hoorde Reinbert dit….!”, waarop het klonk: “Wat dan?” Ach, niet alles kan altijd perfect zijn, en de sfeer werd er alleen maar beter op.

KidK Almere 30-4-2016

Kunst in de Kamer Almere 30-4-2016

De maand mei is nog maar net begonnen, maar ook nu ben ik hard aan het werk. Zo schreef ik een voorbeschouwing over het Festival De Muze van Zuid, dat op 21 en 22 mei werk van componisten uitvoert naar wie begin twintigste eeuw een straat werd vernoemd. En ik sprak met Mayke Nas over haar voor het Koninklijk Concertgebouw gecomponeerde Down the Rabbit-Hole, waarmee ze de Kees van Baarenprijs 2015 won. Deze wordt 14 mei uitgereikt tijdens het Festival in de Branding in Den Haag.

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

#Böhmermann – #Erdogan: Turkey is the Place to be

‘Geen enkele barbaarse daad kan ooit de persvrijheid uitwissen’, twitterde de Franse president Hollande direct na de aanslagen in Parijs….

Source: Böhmermann: Turkey is the place to be

Aanvulling 6 mei 2016: de lange arm van Erdogan reikt steeds verder Europa in. Zie dit artikel op de website van Zaman.

Posted in news | Leave a comment

Associatieverdrag Oekraïne: waarom ik vóór stem

Vandaag kunnen we stemmen over het associatieverdrag met Oekraïne. Ik stem vóór, want niet alleen de Oekraïnse bevolking heeft baat bij meer uitwisseling met het westen, maar ook wij zelf. In de jaren negentig bezocht ik enkele malen het festival Two Days and Two Nights of new Music in havenstad Odessa.

In 1998 schreef ik hierover een verslag voor Hervormd Nederland, dat nog altijd verrassend actueel blijkt te zijn. Ook toen kampte het land met enorme corruptie, maar juist door uitwisselingsprojecten als het muziekfestival zouden volgens kunstcritica Ute Kilter Oekraïners de weg vinden naar een beschaafdere maatschappij. Hier volgt een enigszins aangepaste versie van mijn artikel uit April 1998.

Oekraïne heeft vele gezichten

Waar ons in 1997 de poolstormen om de oren joegen, schijnt dit jaar een uitbundige zon als we op de luchthaven van Odessa aankomen met zo’n twintig musici uit heel Europa. Het is vijfentwintig graden en de bomen langs de brede avenues zijn al groen. Dit jaar te dik gekleed, verleden jaar te dun – het lijkt symbolisch voor ons onbegrip van dit land dat zo vele gezichten heeft, maar zijn ware aard feilloos voor ons vreemdelingen verborgen weet te houden. We worden opgewacht door Karmella Tsepkolenko, artistiek leider van het festival, en leden van de organiserende Renaissance Foundation. Deze krijgt op haar beurt geld van de beroemde Amerikaanse Soros Foundation, want geld voor cultuur is er in Oekraïne niet.

Die avond worden we vergast op een copieus maal, dat we met veel wodka en champagne wegspoelen, en de volgende ochtend worden we verwelkomd op het conservatorium. Hier zullen ter voorbereiding op het festival masterclasses en workshops gegeven worden door musici en componisten uit Europa en de voormalige Sovjetunie. Het eens zo fraaie gebouw, waar grootheden als Svjatoslav Richter, David Oistrach en Emil Gilels studeerden, is nu oud en vervallen, maar het ademt een bijzonder levendige sfeer. Uit alle hoeken en gaten klinkt muziek en zelfs op de gangen zijn studenten aan het repeteren.

Arrogante westerlingen

De workshops aan het conservatorium zijn nog drukker bezocht dan verleden jaar, maar toch is een lichte teleurstelling niet te vermijden. Ogenschijnlijk is alles in orde: er is een lokaal, er is een docent, een tolk, er zijn studenten, de cd-installatie staat paraat en de les begint op tijd. Maar dan. De Duitse componist Ernst-Helmuth Flammer heeft een doorwrochte lezing voorbereid over de mate waarin Bruckner en Mahler vooruit wijzen naar de nieuwe muziek. Deze is in het Russisch vertaald en wordt door de tolk integraal voorgelezen.

De studenten maken amechtig notities, of verlaten sluipend de zaal. De Franse saxofonist Pierre-Stéphane Meuge komt zonder verontschuldiging drie kwartier te laat en heeft helemaal niets voorbereid. Of er misschien vragen zijn? De uit Amerika afkomstige fluitiste Carin Levine daarentegen demonstreert twee uur lang onvermoeibaar de meest ingewikkelde blaastechnieken, terwijl haar gehoor smachtend toekijkt, de fluit werkloos in de handen geklemd.

Initiatiefloze oosterlingen

Maar als Barrie Webb, een Engelse trombonist, de mouwen op wil stropen voor een echte ouderwetse masterclass, blijkt er slechts één student te zijn die iets voorbereid heeft. Op zijn lichtelijk geïrriteerde vraag waar de anderen blijven, krijgt Webb de tegenvraag of hij niet zelf een stukje wil spelen. Hierna is de workshop van pianist Kees Wieringa een verademing. Hij studeert met studenten op het roemruchte Canto Ostinato van de Nederlandse componist Simeon ten Holt en de hele klas dromt om de twee piano’s. Toch erkent ook Wieringa dat slechts één studente de maanden van te voren opgestuurde partituur werkelijk bestudeerd heeft.

Het is een houding die voor ons westerlingen moeilijk is te begrijpen. Enerzijds hebben de studenten een enorme honger naar nieuwe muziek, anderzijds lijken ze te verwachten dat intensief en aandachtig toehoren vanzelf leidt tot beheersing van de nieuwe noten en technieken.

Alexander Radvilovitsj, een componist uit St. Petersburg, zegt desgevraagd: ‘De mensen in het oosten hebben nog steeds niet geleerd zelf verantwoordelijkheid te nemen, omdat er tijdens het socialistische bewind immers voor hen gedacht werd. Dit verklaart niet alleen hun lakse houding, maar ook het feit dat ze geen weerwoord hebben als iemand een waardeloze workshop geeft.’ Zodra ze voelen dat ze als individu serieus genomen worden, bloeien de studenten echter helemaal op en worden ze een stuk ondernemender.

Gretig luisteren naar John Cage

Het concert van de Duitse pianiste Gabriele Wulff met werken van John Cage, is totaal uitverkocht. Stoelen worden bijgesleept, sommigen zitten zelfs op de grond. Haar technisch niet vlekkeloze, maar met kennelijk plezier uitgevoerde performance op de speelgoedpiano en de ‘prepared piano’, waarbij zij met schalen water sleept, op eendenfluitjes blaast en een transistorradio’tje bedient, veroorzaakt veel hilariteit en krijgt een overdonderend applaus. Het publiek is duidelijk verrast door deze manier van omgaan met muziek en slurpt dit alles met een gretigheid naar binnen alsof men vreest dat elke minuut het ijzeren gordijn opnieuw kan worden dichtgetrokken.

Tijdens het diner na afloop komt eindelijk de verwachte uitwisseling tussen oost en west op gang. Ik zit aan tafel met Miroslav Pudlák, een Tsjechische componist die in zijn werk minimalistische technieken gebruikt, Mikhail Afanasjev, een componist uit Moldavië die zich vooral met elektronica bezighoudt, en de Amerikaanse pianiste Patricia Goodson, die eerder die dag een recital gaf met werken van Tsjechische componisten uit de jaren twintig.

Als we besluiten te gaan dansen op de vreselijke synthesizermuziek waarmee de uitbaters van het restaurant onze maaltijd menen te moeten opfleuren, staat binnen de korste keren de hele club te swingen op de dansvloer en is het ijs voorgoed gebroken. We zijn inmiddels met zo’n veertig man en dat aantal zal in het weekend oplopen tot bijna honderd – elke dag druppelen nieuwe deelnemers binnen.

Ook serveerster komt luisteren

Vrijdagmiddag om 16.00 uur barst dan het daadwerkelijke festival los. Het Oekraïens Marineorkest opent met een verre van perfecte, maar wel aanstekelijke uitvoering van Frederic Rzewski’s Coming together. Kan het symbolischer? De zaal lijkt nog het meest op Paradiso, maar is ongeveer twee keer zo groot. Het podium loopt door in de zaal en hieromheen staan tafeltjes en stoelen en het is afgeladen vol met een uiterst gemêleerd publiek.

Hier geen gespecialiseerd, totaal verintellectualiseerd gehoor, maar gewoon een gezonde mix van jong en oud, van mensen die nieuwsgierig zijn naar nieuwe muziek. Er hangt een vleug van avontuur en opwinding. Natuurlijk zijn er veel studenten van het conservatorium en musici van de lokale orkesten, maar daarnaast komen er intellectuelen en kunstenaars, en ook het meisje dat ‘s ochtends ons ontbijt serveert, is van de partij.

De cellisten Vadim Lartsjikov en Olga Veselina tijdens festival 1998

De cellisten Vadim Lartsjikov en Olga Veselina tijdens festival 1998

Het progamma is bijzonder gevarieerd en zorgvuldig opgebouwd. Steeds wordt begonnen met een solist, waarna een duo een ‘duel’ aangaat met afwisselend gespeelde soli en duetten. Vervolgens komen grotere ensembles aan bod. De uitgevoerde muziek bestrijkt zo’n beetje het hele spectrum van het twintigste-eeuwse componeren. We horen constructivistische muziek van Amerikanen als Elliott Carter en Peter Tod Lewis en lyrisch-expressionistische klanken van de uit Kazachstan afkomstige Rachid Kallimullin en de Oekraïense componist Vadim Lartsjikov.

Meditatieve, rond één toon cirkelende stukken van Giacinto Scelsi worden afgewisseld met uitbundig humoristische werken van Vinko Globokar, terwijl de sensuele klankwereld van Luciano Berio naast de neoromantische muziek van Graciela Agudelo wordt geplaatst. In het strijkkwartet van Martin Bresnick bespeuren we minimalistische invloeden, terwijl elementen uit de popmuziek te horen zijn in de werken van Jacob Ter Veldhuis en de Siberische componist Roman Stolyar. En de bourdontonen van de Roemeense componiste Dora Cojacaru verraden een oorsprong in de volksmuziek.

Bar open tijdens concert

De bar blijft tijdens de concerten open, maar roken is, anders dan vorig jaar, verboden. De sfeer is ontspannen en informeel en het publiek zit in het donker, terwijl de musici op het podium met spots worden uitgelicht. Een poppy benadering die hier te lande ook wel eens uitgeprobeerd wordt, maar op de een of andere manier meestal doodslaat omdat er verder zo’n sfeer van heiligheid en ontzag omheen hangt.

Hier in Odessa is de muziek nog niet tot religie verheven en de mensen reageren rechtstreeks vanuit hun hart – als een musicus of ensemble slecht of zonder overtuiging speelt, is dit onmiddellijk te horen in het applaus. Deze voor ons ontwapenende openheid is geworteld in het besef dat muziek een onderdeel is van het leven en het getuigt dan ook geenszins van gebrek aan respect als je tussendoor een drankje drinkt of een paar woorden met de buurman wisselt. Wanneer hebben wij eigenlijk de tafeltjes uit onze concertzalen verwijderd?

Integratie kost tijd

Helaas is de muziek uit het oosten, met twintig van de in totaal tachtig uitgevoerde werken, wat ondervertegenwoordigd. En dat is jammer, want hier zit veel fraais bij, zoals het schitterend nerveuze strijkkwartet Consequences van de Oekraïense componist Alexander Krasotov, of het levendige Sempre Ostinato van de Roemeen Cornel Taranu en het mysterieus-dramatische Beyond the white horizon van de Oekraïense Ludmilla Samodaieva.

Maar het aandeel oosterse muziek is al groter dan tijdens de voorgaande festivals en integratie kost nu eenmaal tijd. Het festival timmert in ieder geval hard aan de weg. Als het zondagochtend om vijf uur wordt afgesloten met een stuk voor fluit en percussie van André Jolivet, is de zaal dan ook nog steeds tot de nok toe gevuld. Men moet immers een heel jaar teren op wat tijdens dit marathonweekend aan nieuwe muziek gepresenteerd wordt. Voor ons westerlingen een onvoorstelbare gedachte.

En wat betekent dit festival nu voor de man in de straat? Muziek- en kunstcritica Ute Kilter, die een eigen tv-programma over cultuur verzorgt, zegt hierover: ‘Door geconfronteerd te worden met nieuwe muziek en met musici uit het westen, sijpelt langzaam maar zeker een andere manier van denken door, waarbij de eigen verantwoordelijkheid een grotere rol gaat spelen. Dit zal op de lange duur van wezenlijk belang zijn om veranderingen teweeg te brengen in ons politiek en sociaal totaal corrupte en door de maffia gecontroleerde land. Uiteindelijk zullen wij hierdoor een beschaafd land worden’.

Posted in background, personal | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

“De Staat” van Louis Andriessen in #PanoramadeLeeuw XVII

Draaide ik in de vorige aflevering van Panorama de Leeuw de liederencyclus Canto general van Peter Schat, op woensdag 3 maart liet ik De Staat van Louis Andriessen horen. Beide stukken ontstonden in de jaren zeventig van de vorige eeuw, toen ‘de vijf’ nog met elkaar bevriend waren. Reinbert de Leeuw was betrokken bij de wereldpremières van beide stukken, die hij ook vaker uitvoerde.

In mijn uitzending zoomde ik nader in op de ‘Kwestie-Schuyt’, een onverkwikkelijke affaire rond de betaling van Nico Schuyt als hoofd documentatie van uitgeverij Donemus. De zaak kende alleen maar verliezers en betekende een bestuurlijk dieptepunt in de carrière van Reinbert de Leeuw. Ik kreeg verschillende reacties van mensen, die verrast waren de achtergronden van deze controverse te horen. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie ben ik uitvoerig op deze zaak ingegaan. Als je deze aanschaft via bijgaande link, steun je en passant de Concertzender – zonder extra kosten!

Thea Derks in gesprek met Thomas Larcher, Candida Thompson en Jean-Guihen Queyras MGIJ 10-2-2016

Thea Derks in gesprek met Thomas Larcher, Candida Thompson en Jean-Guihen Queyras MGIJ 10-2-2016

Op woensdag 10 februari deed ik een nagesprek bij een openbare repetitie van Amsterdam Sinfonietta, met de Oostenrijkse componist Thomas Larcher, de cellist Jean-Quihen Queyras en de violiste Candida Thompson, artistiek leider en concertmeester van het strijkorkest.

De zaal was gevuld met een zeer aandachtig publiek, dat graag een kijkje achter de schermen nam bij de instudering van Ouroboros, dat Larcher speciaal voor Amsterdam Sinfonietta en Queyras had gecomponeerd. Donderdag 11 februari deed ik ook de inleiding, waarbij ik uitvoerig met Larcher sprak over zijn manier van componeren en over de totstandkoming van zijn stuk. Tijdens het concert speelde Paolo Giacometti ook diens stuk Mumien voor cello en piano. Ik vroeg hem naar de hierin gebruikte ‘prepared piano’.

Een dag later werd het boek Pierre Audi, man en mythe van Roland de Beer gepresenteerd in de Stopera. Enige maanden geleden had De Beer mij in tamelijke wanhoop gebeld omdat zijn uitgever het bij nader inzien niet wilde publiceren, zou ik een goed woordje voor hem kunnen doen bij de uitgever van mijn biografie van Reinbert de Leeuw, was zijn vraag. Uiteraard heb ik Roland meteen bij Dolf Weverink geïntroduceerd en na lezing van het manuscript besloot hij het boekwerk van De Beer inderdaad uit te geven. Roland schreef een mooi bedankje in mijn exemplaar.

Thea Derks + Roland de Beer Stopera 12-2-2016 presentatie Man en Mythe

Thea Derks + Roland de Beer Stopera 12-2-2016 presentatie Man en Mythe

Drie dagen later werd eveneens in de Stopera het nieuwe seizoen van De Nationale Opera gepresenteerd, waarvan ik verslag deed op Cultuurpers. Daar trof ik ook Erik Voermans, wiens artikelenbundel Van Andriessen tot Zappa ik een week eerder had besproken op Cultuurpers. Hij was zo blij met mijn lovende woorden, dat hij vreesde dat mensen zouden denken dat hij mij betaald had, zoals hij in een tweet had laten weten.

Donderdag 18 februari maakte ik een reportage van het project Pronkstukken, waarin TivoliVredenburg samenwerkt met Utrechtse middelbare scholen. Leerlingen van het Bonifatiuscollege componeerden een eigen stuk dat geïnspireerd was op het Tweede Pianoconcert van Sjostakovitsj, dat de volgende dag werd uitgevoerd in het AVROTROSVrijdagconcert. Mijn reportage werd tijdens de live uitzending gedraaid.

Thea Derks op reportage met ll Bonifatius College TivoliVredenburg 18-2-2016Ik maakte ook een kort filmpje met de workshopleiders Niels Vermeulen en Jurgen van Harskamp.

Vrijdag 19 februari deed ik de inleiding bij een concert van het blokfluitkwintet Seldom Sene, dat onder de titel Spaanse pepers een zeer gevarieerd programma bracht met Spaanse meesters uit de vijftiende en zestiende eeuw. De vijf dames speelden niet alleen geweldig, maar bleken ook enthousiasmerende gesprekspartners, zowel inleiding als concert was een groot succes.

Thea Derks + Seldom Sene, TivoliVredenburg 19-2-2016

Thea Derks + Seldom Sene, TivoliVredenburg 19-2-2016

Donderdag 25 februari presenteerde het Koninklijk Concertgebouw het nieuwe seizoen, en de presentatie stond geheel in het teken van de komst van de nieuwe chef-dirigent, Daniele Gatti. Een bijzonder charmante man, die zich helaas vooral richt op het ijzeren repertoire. Wel is hij bijzonder enthousiast over manieren om nieuw publiek te werven, zoals hij me vertelde.

Voor het nieuwere repertoire engageert het KCO andere dirigenten, zoals Joel Fried vertelt in dit filmpje. Ik schreef een verslag voor Cultuurpers.

Een dag later zat ik alweer in de Stopera, voor een repetitie van Only the Sound Remains van Kaija Saariaho. Deze double-bill is gebaseerd op twee stukken uit het Nôh Theater en wordt geregisseerd door de controversiële Amerikaan Peter Sellars. De hoofdrol in beide korte opera’s wordt gezongen door de Franse countertenor Philippe Jaroussky. Ik sprak uitgebreid met Saariaho over haar nieuwe opera, waarmee op 15 maart het Opera Forward Festival geopend wordt. Je leest mijn interview hier.

Kaija Saariaho + Thea Derks, Stopera 26-2-2016

Kaija Saariaho + Thea Derks, Stopera 26-2-2016

Het toeval wil dat ik door Südwestrundfunk gevraagd werd een reportage te maken van het festival, dus na afloop van de repetitie stak ik ook Jaroussky en Sellars nog even mijn microfoon onder hun neus. Beiden toonden zich enthousiaste sprekers en ook hun uitspraken verwerkte ik in een artikel voor Cultuurpers.

Posted in news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Canto general Peter Schat in #PanoramadeLeeuw XVI

In alweer de zestiende aflevering van #PanoramadeLeeuw op 3 februari, draaide ik de integrale uitvoering van Canto general van Peter Schat. Deze protestcyclus op een tekst van Pablo Neruda over de moord op president Salvador Allende in 1973 is helaas zelden op de radio te horen, en nog minder in de concertzaal. Reinbert de Leeuw speelde dit politiek geladen stuk vele malen, samen met de violiste Vera Beths en de mezzosopraan Lucia Meeuwsen.

Toch zegt hij hierover in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie:

‘Ik heb nooit iets gezien in het radicalisme van Louis en Peter: we moeten de wijken in om het volk te verheffen. Dan speelden we Canto general in een tentje in Bos en Lommer, Vera Beths op een Stradivarius, ik op een aftands pianootje. Zodra Lucia Meeuwsen ging zingen, lieten nozems hun brommers keihard knetteren, dat sloeg nergens op.’

Gelukkig hadden de luisteraars geen last van knetterende brommers en ik kreeg veel positieve reacties op mijn uitzending.

Pierre Boulez in zijn jonge jaren

Pierre Boulez in zijn jonge jaren

Op 5 januari overleed Pierre Boulez, wiens 90e verjaardag in december nog uitbundig was gevierd door het Insomnio Ensemble. Hoewel het een aangekondigde dood was, kwam het bericht toch als een schok: met Boulez stierf de laatste grote avant-gardist. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers, waarin ik ook een link opnam naar mijn gesprek met Werner Klüppelholz van maart 2015. Ik hoop nog tijd te vinden mijn eigen interviews met Boulez online te plaatsen.

Vrolijker nieuws kwam er van het Britten Jeugd Strijkorkest, dat ook dit jaar weer een prachtige cd uitbracht, met een ontroerende vertolking van de liederencyclus Les illuminations van naamgever Benjamin Britten. Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

Ik sprak hiervoor ook met de basklarinettiste Fie Schouten, die in Berlijn op bezoek ging bij Ursula Mamlok (1923). Zij is net als Boulez een avant-gardistische componist, maar is minder dogmatisch en leefde lange tijd in de Verenigde Staten, wat wellicht verklaart dat zij relatief onbekend is. Op haar 92e is zij nog alive and kicking, en haar muziek weet ondanks de rekenkundige uitgangspunten altijd te raken; zij daarom meer aandacht. Meer over haar lees je in mijn interview.

Afgelopen maand, op 14 januari, verzorgde ik alweer de laatste les in mijn vierdelige cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, dit keer gewijd aan dansmuziek. Verrassend hoeveel ‘serieuze’ componisten – denk aan Schönberg, Copland, Clementi, Rihm – zich lieten inspireren door wals of foxtrot. Het Ives Ensemble gaf een aanstekelijk concert onder de titel What a Ball!

Mutu met bestuur. Hilde Kaizer, klarinet; Elisendra Pujals, zang; Mei-Yi Lee, slagwerk; Thea Derks, bestuurslid; Víctor Belmonte Albert, trombone; Vanessa Lann en Caroline Bakker, bestuursleden. Foto gemaakt door elektronicus/componist Yota Morimoto

Mutu met bestuur. Hilde Kaizer, klarinet; Elisendra Pujals, zang; Mei-Yi Lee, slagwerk; Thea Derks, bestuurslid; Víctor Belmonte Albert, trombone; Vanessa Lann en Caroline Bakker, bestuursleden. Foto gemaakt door elektronicus/componist Yota Morimoto

Een dag later stond een vergadering gepland van het jonge Mutu Ensemble, waarvan ik bestuurslid ben, samen met Caroline Bakker en Vanessa Lann. De musici hebben gekozen voor een bijzondere line-up van stemmen, fluit, klarinet, trombone, slagwerk, cello en elektronica.

Zowel de twee zangeressen als de elektronica vormen een vast onderdeel van elke compositie en treden niet per se solistisch op de voorgrond. Samen met oprichter Sandra Pujols (dans/zang) streeft het ensemble ernaar multidisciplinaire voorstellingen te maken waarin genoteerde muziek, improvisatie hand in hand gaan met andere kunstvormen, met name dans. Op dit filmpje zie je Mutu in actie:

Januari was ook de maand van de negende aflevering van het Storioni Festival, georganiseerd door de drie musici van het Storioni Trio in verschillende steden in Brabant, maar op 21 januari afgetrapt in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ. Dit jaar stond het evenement in het teken van de 500-jarige geboortedag van Jeroen Bosch, wiens Tuin der lusten verschillende componisten inspireerde tot het schrijven van nieuwe stukken. Onder wie Vanessa Lann. Ik sprak erover met de violist Wouter Vossen.

Eregast was dit jaar de Pool Krzysztof Penderecki, die ooit de wereld veroverde met zijn schrijnend dissonante Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, maar tegenwoordig mildere muziek componeert en zich concentreert op kamermuziek.  Ik schreef erover voor Cultuurpers en zette een deel van ons gesprek op Youtube. Het toeval wil, dat zijn muziek op 29 januari ook werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor in het Avrotros Avondconcert in TivoliVredenburg. Ik verzorgde de inleiding en sprak met de dirigent Kaspars Putnins.

Bijzonder voor mij was ook het interview met de Zwitsers-Oostenrijkse componist Beat Furrer voor Cultuurpers. Asko|Schönberg plaatste op donderdag 4 februari zijn desolate maar poëtische klankwereld samen op het programma met een ensembleversie van de hyper romantische Vierde Symfonie van Mahler. Minder gewaagd dan het lijkt, want Furrer bereikt met andere middelen een vergelijkbare zeggingskracht als zijn illustere voorganger.

Het concert zelf kon ik helaas niet bijwonen, vanwege mijn lezing voor de vrienden van Huize Gaudeamus in Bilthoven. Dat was echter bepaald geen straf: alleen al de historische locatie is zó ongelooflijk sfeervol dat je niets liever zou willen dan je koffertje pakken en er voor altijd blijven. In mijn biografie van Reinbert de Leeuw heb ik uitvoerig aandacht besteed aan Gaudeamus, waar de ontwikkeling van de hedendaagse muziek dankzij Walter Maas een hoge vlucht heeft genomen. Na de oorlog groeide Gaudeamus uit tot hét ontmoetingscentrum voor jonge musici en componisten.

Huize Gaudeamus

Huize Gaudeamus

In de prachtig gerestaureerde villa is de deze geschiedenis bijna tastbaar aanwezig. Het was alsof ik, samen met het zeer aandachtige en toegewijde publiek ineens in mijn eigen boek was beland. Temeer daar administrateur Pascal Rijnders mijn verhaal met persoonlijke herinneringen kon aanvullen. Het was een eer om mijn Reinbertlezing op deze locatie en voor dit publiek te mogen geven. Ik koester de herinnering.

Huize Gaudeamus, 4-2-2016

Huize Gaudeamus, 4-2-2016

Posted in news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Abschied in Panorama de Leeuw XV

A.s. woensdag 6 januari draai ik in Panorama de Leeuw op de Concertzender het grootschalige orkestwerk Abschied, dat Reinbert de Leeuw in 1973 componeerde. Met dit kolkende stuk – ‘een permanent soort razernij’ – in zijn eigen woorden, leek hij voorgoed afscheid  te nemen van de Romantiek, het symfonieorkest én zijn carrière als componist.

Het werd in première gebracht door het Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart en verscheen op een elpee, die echter zelden of nooit op welke zender dan ook te horen is. Op deze langspeler staat ook Hymns & Chorals, dat ik draaide in aflevering XII.

Abschied lp hoes

Wat zou het mooi zijn als het nieuwe jaar ook een Abschied zou betekenen van het vele geweld in het afgelopen jaar – en in de jaren daarvóór. Dit zal helaas wel te veel gevraagd zijn, want de mens schijnt nu een keer de onbedwingbare behoefte te hebben de ander zijn of haar wil op te leggen, desnoods met geweld.

Maar hoop doet leven, en op 7 januari speelt het Brodsky Quartet in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de cyclus Trees Walls Cities over de helende kracht van muziek. Ze vroegen acht componisten een stuk te schrijven over een iconische stad waar muren een belangrijke rol spelen: om de vijand buiten te houden, het volk binnen, of om bevolkingsgroepen van elkaar te scheiden.

De wal op Cyprus die de Turkse en Griekse bevolking van elkaar scheidt

De wal op Cyprus die werd opgeworpen tussen de Turkse en Griekse bevolking

Een zeer actueel thema, gezien de vele muren die alom worden opgericht om vluchtelingen uit conflictgebieden te weren uit ons comfortabele, rijke Westen. Maar ook de verzoenende werking van muziek heeft zo zijn grenzen. Zo vertelde Daniel Rowland, primarius van het Brodsky Quartet vertelde me in een gesprek voor Cultuurpers dat de burgemeester van Dubrovnik weigerde  de Servische componiste Isidora Žebeljan toe te laten bij de première van haar eigen stuk. Je leest mijn interview hier.

Op zondag 20 december verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Residentie Orkest in TivoliVredenburg, met o.a. het Concert voor twee piano’s van Mozart. Solisten waren Lucas en Arthur Jussen, met wie ik sprak over hun aanpak en over mogelijke meningsverschillen over interpretaties. Ze speelden twee varianten voor, waarbij ik het publiek liet kiezen: unaniem opteerde men voor de wat lyrischere interpretatie van Lucas.

Thea Derks - Arthur en Lucas Jussen, TivoliVredenburg 20-12-2015

Thea Derks – Arthur en Lucas Jussen, TivoliVredenburg 20-12-2015

Een week eerder speelde het Residentie Orkest in de NTR ZaterdagMatinee de wereldpremière van het Pianoconcert Unscrolled van mijn Chinees-Amerikaanse vriend Huang Ruo, dit seizoen composer in residence van het Amsterdamse Concertgebouw. De eerste componist ooit die deze eer te beurt valt, ik ben heel trots op hem. Ik leerde Huang Ruo kennen in 2005, toen hij meedong naar de Gaudeamus Muziekprijs en we werden meteen vrienden. Ik schreef een welkomstbericht voor Cultuurpers.

Helaas moest ik wegens familieomstandigheden zijn wereldpremière missen, maar we hebben de schade daarna ruimschoots ingehaald. Op dinsdag 15 december was Huang Ruo te gast bij het Conservatorium van Amsterdam, met onder andere een interview en een uitvoering van zijn stuk Leaving Sao. Arnold Marinissen leidde het studentenensemble The Score Collective en Ruo nam zelf de zangpartij voor zijn rekening. Het stuk werd een dag later met groot succes herhaald tijdens een lunchconcert in een uitpuilende Kleine Zaal van het Concertgebouw.  Diezelfde avond kwam hij met zijn vrouw Shelley en zijn zoontje Nike bij me eten.

Nike - Huang Ruo - Thea Derks, 16-12-2015

Nike – Huang Ruo – Thea Derks, 16-12-2015

Ook op 16 december overleed de legendarische Nederlandse alt Aafje Heynis, 91 jaar oud. Ze was niet alleen geliefd vanwege haar warme, diepe timbre, maar ook om haar eenvoudige en bescheiden persoonlijkheid. Ze was altijd dienstbaar aan de muziek en werd wel vergeleken met de Britse alt Kathleen Ferrier, wier docent haar met vooruitziende blik ooit een grootse carrière voorspelde. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers.

Op donderdag 10 december gaf ik de derde les van mijn cursus over hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, ditmaal gewijd aan de Tweede Weense School. Met aansluitend een concert van het Vlaamse Collectief o.l.v. Reinbert de Leeuw, met als soliste de sopraan Katrien Baerts. De uitvoering had helaas niet het hoge niveau dat De Leeuw eerder dat jaar bereikte met een geheel aan Janácek gewijd programma waaraan ook Collegium Vocale Gent meewerkte.

Een dag eerder klonk in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière van de opera Eichmann, gemaakt door de componist Alejandra Castro Espejo en de librettist Bo Tarenskeen. Ik sprak met Castro Espejo voor Cultuurpers. Helaas werd geen van de hooggespannen verwachtingen ingevuld. Ten eerste was er geen sprake van opera: het merendeel van de tijd werd er niet gezongen maar gesproken; elke vorm van drama ontbrak en er was evenmin interactie tussen de personages.

Adolf Eichmann tijdens zijn proces in Jeruzalem, 1961 (c) www.timesofisrael.com

Adolf Eichmann tijdens zijn proces in Jeruzalem, 1961 (c) http://www.timesofisrael.com

Ten tweede bestond het ‘libretto’ uit nietszeggende teksten over van alles en nog wat, maar ging het nergens over de beloofde spanning tussen het volgen van ons eigen geweten of bureaucratisch uitvoeren wat anderen ons opdragen, zoals Adolf Eichmann deed. Dat de antropologe Hannah Arendt hem niet als een bloeddorstig monster beschouwde, maar als een onbetekenend individu, kwam evenmin uit de verf. De thematiek heeft beslist operapotentie, maar kwam geen moment tot leven.

Zoals ik in mijn vorige blog al meldde, verzorgde ik op donderdag 3 december de inleiding bij een uitvoering van Mantra voor twee piano’s en elektronica van Karlheinz Stockhausen. Ik had mijn gesprek met Pierre-Laurent Aimard, Tamara Stefanovich en de elektronicus Marco Stroppa geregistreerd met mijn smartphone. Anders dan ik verwacht had, was de opname van een behoorlijke kwaliteit, dus plaatste ik deze op YouTube.

Het toeval wil dat diezelfde week ensemble Insomnio nóg een keer de 90e verjaardag van Pierre Boulez vierde met een minifestival. Hij was samen met Stockhausen een van de belangrijke vernieuwers van de muziek van na de Tweede Wereldoorlog. Het door hen gepredikte serialisme is allang op zijn retour, maar hun status is er niet minder om. Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

Tijdens de kerstvakantie sprak ik voor Cappella Amsterdam met dirigente Maria van Nieukerken over haar carte blanche concert rond elegiën, dat 26 en 17 januari wordt uitgevoerd in Utrecht en Amsterdam. En voor het Noord Nederlands Orkest schreef ik een toelichting bij Canto ostinato voor vier piano’s van Simeon ten Holt en bij de wereldpremière van diens orkestwerk Une musique blanche in de Oosterpoort te Groningen op 22 januari 2016.

Op de valreep van het nieuwe jaar werd ik door Huize Gaudeamus gestrikt voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op donderdag 4 februari. En vanavond heb ik een afscheidsdiner met Huang Ruo, die morgen terugvliegt naar New York.

Mijn jaar kan nu al niet meer stuk. Ik wens ook u een mooi en gelukkig 2016!

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Late Liszt in Panorama de Leeuw XIV

Woensdag 2 december vulde ik het hele uur van Panorama de Leeuw op de Concertzender met late muziek van Franz Liszt. Na een carrière als pianistisch duivelskunstenaar nam hij de lage katholieke wijdingen aan en ging hij niet alleen ascetischer leven, maar ook componeren.

Bij velen is Liszt echter vooral bekend om zijn vroege muziek, maar vanaf de jaren zestig-zeventig van de vorige eeuw zetten Toos Onderdenwijngaard en Reinbert de Leeuw zich in voor zijn latere werken, waarin hij al vooruitliep op de atonaliteit die Arnold Schönberg begin twintigste eeuw ontwikkelde.

Zoals steeds volg ik in deze aflevering mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op de voet en draai ik zelden gehoorde opnames. Ditmaal van elpees van Onderdenwijngaard en De Leeuw.

Toos Liszt

Liszt was een belangrijk vernieuwer, die niet alleen het solo pianorecital bedacht (zelfs de term ‘recital’ komt van hem), maar ook als eerste zijn piano zijdelings op het podium plaatste, zodat het publiek zicht had op zijn watervlugge vingers. Ook bedacht hij het symfonisch gedicht (een orkestwerk dat een verhaal vertelt, bijvoorbeeld Orpheus) en was hij een van de eerste dirigenten: tot dan dirigeerden componisten veelal hun eigen muziek, maar hij brak een lans voor collega’s als Berlioz, Schumann en Wagner.

De atonale muziek waarop Liszt vooruitliep, kreeg in de twintigste eeuw een vervolg in het serialisme dat componisten als Pierre Boulez en Karlheinz Stockhausen in Darmstadt ontwikkelden. Werden voorheen alleen de twaalf halve tonen van het octaaf in een reeks geplaatst, nu werd elke noot ook nog eens voorzien van een eigen karakteristiek. Het verst hierin ging Stockhausen, die vanaf de jaren zeventig elk werk baseerde op een Formel, een soort oerformule waaruit hij een ongekend scala aan mogelijkheden creëerde.

Stockhausen 1994 studio WDR Keulen (fotocredit wikipedia)

Stockhausen 1994 studio WDR Keulen (fotocredit wikipedia)

Het eerste werk dat hij volgens deze nieuwe methode componeerde was Mantra voor twee piano’s en ringmodulator uit 1970. Het was baanbrekend, niet alleen vanwege de strikte compositiemethode – die overigens verrassend vrij, bijna geïmproviseerd klinkt. De twee pianisten bedienen ook een reeks crotales en een woodblock, en bedienen een soort mengpaneel dat hun met microfoons opgenomen klanken naar een geluidstechnicus stuurt, die deze bewerkt met een ringmodulator.

Het stuk werd 3 december uitgevoerd door de pianisten Pierre-Laurent Aimard en Tamara Stefanovich in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, met de Italiaanse componist/pianist/elektronicus Marco Stroppa aan de knoppen. Ik schreef erover voor Cultuurpers en sprak tijdens de inleiding met hen alle drie. Dat was zeer verhelderend. Ik hoop de opname binnenkort op YouTube te plaatsen, maar hierbij alvast een foto met Stefanovich na afloop van het – meeslepende – concert.

Tamara Stefanovich + Thea Derks MGIJ 3-12-2015

Op dinsdag 1 december en donderdag 26 november verzorgde ik ook de inleidingen in het Muziekgebouw, bij het concert ‘Tango, triphop en klassiek’ van Amsterdam Sinfonietta. Zij brachten een programma waarin volksmuziek, popmuziek en klassiek een overtuigende relatie aangingen, met o.a. de Vier Jaargetijden van Buenos Aires  van Astor Piazzolla en Schattenspiel Suite 2 van Florian Magnus Maier.

Maier speelt gitaar in deathmetal-bands, leerde tevens flamencogitaar spelen bij Paco Pena en studeerde compositie bij Klaas de Vries aan het Conservatorium van Rotterdam. Hij bracht die schijnbaar onverenigbare werelden samen in zijn stuk, waarin hij zelf elektrisch gitaar speelde, als tweede solist naast klassiek gitarist  Izhar Elias.

Hun partijen ‘schaduwden’ elkaar: nu eens nam de klassieke gitaar het voortouw met virtuoze, soms flamencoachtige loopjes, dan weer trad de elektrische gitaar meer op de voorgrond. Het orkest bedde een en ander in warm golvende klanken die soms herinnerden aan Arabische muziek. Tijdens onze inleiding gaf hij een enthousiast betoog over zijn werkwijze.

Florian Maier + Thea Derks MGIJ 26-11-2015

Florian Maier + Thea Derks MGIJ 26-11-2015 (c) Co Broerse

In diezelfde week gaf ik twee lezingen over de ontwikkeling van Arvo Pärt, die uiteindelijk leidde tot zijn welluidende, zeer succesvolle tintinnabulistijl. Op dinsdag 24 november vertelde ik erover in VondelCS, met na afloop een kort gastoptreden van het Cello8ctet Amsterdam, dat deze maand een cd met Pärt gaat opnemen, waarvoor de 80-jarige Est speciaal naar Nederland komt. Hoewel het goot van de regen, was er behoorlijk wat publiek gekomen, dat zeer geïnteresseerd en aandachtig was.

Vrijdag 27 november trof ik op het Conservatorium van Utrecht al even gemotiveerde studenten, die bovendien behoorlijk ingevoerd bleken te zijn in eigentijdse muziek. Ze deden zeer actief mee met de les. Een bijzonder leuke ervaring, voor herhaling vatbaar!

Gastcollege over Arvo Pärt, Conservatorium van Utrecht, 27-11-2015

Gastcollege over Arvo Pärt, Conservatorium van Utrecht, 27-11-2015

Pärt beheerste een beetje mijn leven, want de week ervoor had ik ook al een reportage gemaakt van het Noord Nederlands Orkest, dat drie van zijn stukken combineerde met een wereldpremière van het pianoconcert van Joep Franssens. Ik toog naar Groningen, waar ik niet alleen een repetitie bijwoonde, maar ook sprak met dirigent Tonu Kaljuste, die Pärt goed kent en als kind nog in diens cantate Onze tuin bleek te hebben gezongen.

Het was een bijzonder geanimeerd gesprek, dat werd uitgezonden op Radio 4 in het AVROTROSVrijdagconcert van 13 november. Diezelfde avond gaf ik mijn tweede les in de cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, gewijd aan spirituele muziek, met na afloop jawel, een optreden van het NNO olv Kaljuste, met nogmaals Pärt en Franssens…

Thea Derks + Tonu Kaljuste Oosterpoort 10-11-2015

Thea Derks + Tonu Kaljuste Oosterpoort 10-11-2015

Op 19 november verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Asko|Schönberg in Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Onder leiding van de Zweedse dirigent Christian Karlsen presenteerden zij het Celloconcert van Kate Moore en de wereldpremière van Scream Sing Whisper van zijn landgenoot Anders Hillborg.

Ik sprak hen voorafgaand aan het concert. Karlsen leidde het ensemble met grote precisie door het programma, waarbij het prachtige, enerverende stuk van Moore de nieuwe compositie van Hillborg volledig ondersneeuwde. Dat stak wel erg bleekjes af tegen Moore’s stuwende, over elkaar schuivende ritmische lagen en schitterende klankkleuren die mij van begin tot eind aan mijn stoel genageld hielden.

Kate Moore + Thea Derks MGIJ 19-11-2015

Kate Moore + Thea Derks MGIJ 19-11-2015

Tja, druk druk druk lijkt een understatement… Ook de komende weken puilt de agenda uit, maar wat een voorrecht zoveel mooie muziek te mogen horen en zulke inspirerende mensen te ontmoeten. Moedig voorwaarts dus!

 

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Erik Satie in Panorama de Leeuw XIII

Hoe ontstond de Satie-rage in de jaren zestig? Die vraag beantwoordde ik gisteren in de dertiende aflevering van Panorama de Leeuw, gebaseerd op mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Ik schreef er bovendien over voor Cultuurpers.

Een belangrijk promotor van Erik Satie was de Italiaans-Franse pianist Aldo Ciccolini, maar zodra Reinbert de Leeuw midden jaren zeventig de arena betrad met zijn veel tragere vertolkingen, ontketende hij een ware rage. Al snel was Satie’s vroege pianomuziek niet meer weg te denken uit de publieke ruimte.

satieplaat
In Panorama de Leeuw XIII draaide ik naast bekende stukken ook liederen – met de sopraan Marjanne Kweksilber – en een fragment uit Vexations, een thema van anderhalve minuut dat 840 keer herhaald moet worden. Dit wapenfeit is voor zover bekend door geen enkele pianist ooit (solo) gerealiseerd. U beluistert de uitzending hier.

Vanwege de eindeloze herhalingen die Satie voorschreef in Vexations wordt hij wel beschouwd als een voorloper van minimalisten als Philip Glass en Steve Reich. Een generatie jonger dan deze pioniers van de herhalingsmuziek is John Adams, die echter al snel andere wegen insloeg en inspiratie zocht in de muziektraditie.

Het Koninklijk Concertgebouw Orkest bracht op 15 en 16 oktober de Nederlandse première van Scheherazade.2 voor viool en orkest. Adams schreef dit stuk op het lijf van de Amerikaanse violiste Leila Josefowicz, een ’empowered woman’, die soeverein weet te ontkomen aan haar fundamentalistische belagers.

Ik had Adams over dit stuk geïnterviewd voor het tijdschrift Preludium en verzorgde ook de inleiding bij het concert van 16 oktober. Na afloop ging ik met Adams op de foto.

John Adams + Thea Derks, Concertgebouw 16 oktober 2015 (c) Renske Vrolijk

John Adams + Thea Derks, Concertgebouw 16 oktober 2015 (c) Renske Vrolijk

Scheherazade.2 – geen Vioolconcert maar een ‘dramatische symfonie’ volgens Adams – verwijst uiteraard naar de Vertellingen van 1001 nacht, die de componist naar de actualiteit vertaalde. Het muzikale resultaat viel me niet mee, zoals ik schreef op Cultuurpers.

Ook de enscenering van Verdi’s opera Il trovatore die Àlex Ollé maakte voor De Nationale Opera stelde mij teleur. Dat kwam niet alleen door de matige uitvoering, maar vooral ook door de grauwe enscenering en statische personenregie. Deze stond elke mogelijke identificatie met de hoofdpersonen in de weg; alleen de mezzo Violeta Urmana wist als de zigeunerin Azucena daadwerkelijk emotie over te brengen. Hier lees je mijn recensie.

Wel zeer geslaagd was het portretconcert van Unsuk Chin dat het Nieuw Ensemble op 22 oktober presenteerde in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Opnieuw werd ik getroffen door de rijke kleurschakeringen die Chin weet aan te brengen in haar muziek, vooral in het op Koreaanse tradities geïnspireerde Gougalon. Ik sprak met Chin voor Cultuurpers.

Unsuk Chin

Ondertussen ben ik druk bezig met de voorbereidingen voor mijn lezing over Arvo Pärt op dinsdag 24 november in VondelCS. Pärt werd dit jaar tachtig en dit wordt uitbundig gevierd met talloze concerten door ensembles, koren en orkesten. Hij werd vooral bekend vanwege zijn ‘nieuwe spirituele muziek’, maar die ontstond niet zonder slag of stoot.

Het lijkt me een uitdaging de lange ontwikkeling van Pärt op de voet te volgen, met muziekvoorbeelden van zijn vroege klassieke stukken, via heftig modernistische composities tot zijn alom geliefde welluidende ‘tintinnabulistijl’.

Mijn lezing vindt plaats in de zaal waar ook het radioprogramma Opium op 4 wordt uitgezonden. Hoofdgast is die avond het Cello8tet Amsterdam, dat later dit jaar een cd met muziek van Pärt uitbrengt. Ik heb hen bereid gevonden iets te komen vertellen over hun samenwerking met de Estse grootmeester en een stuk van hem te spelen.

Ik zie er erg naar uit en nodig iedereen van harte uit de lezing op 24 november in VondelCS bij te wonen. Hij duurt van 20.30-22.00 uur en daarna kun je bijven zitten voor de uitzending van Opium op 4. De entree voor dit alles is slechts € 10,-  en reserveren doe je via dit mailadres: part2411@gmail.com

Persbericht lezing 24-11

 

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Panorama de Leeuw XII plaatst Aktie Notenkraker in context van zijn tijd

Hoe nuttig en noodzakelijk was de beruchte Aktie Notenkraker op 17 november 1969? Die vraag beantwoordde ik gisteren op de Concertzender in de twaalfde aflevering van Panorama de Leeuw, een kroniek van de hedendaagse muziek in Nederland aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Net als in mijn boek plaats ik in de radio-uitzendingen het leven van De Leeuw en diens kompanen in de context van zijn tijd.

Zo belichtte ik in aflevering XI uitvoerig het studentenoproer in Tilburg in oktober 1969, dat succesvoller was dan de hierop geïnspireerde Aktie Notenkraker. Dankzij de opstand in Tilburg ging het Brabants Orkest vaker muziek van levende componisten uitvoeren. Dat geldt niet voor het Concertgebouworkest, waarop ‘de Notenkrakers’ het op 17 november 1969 gemunt hadden. Hierna presenteerde het orkest namelijk eerder minder dan meer moderne noten.

Minder vreemd dan het lijkt, want van oudsher had het Amsterdamse orkest veel aandacht besteed aan avant-gardisten, wier muziek hierna echter steeds vaker door gespecialiseerde ensembles werd uitgevoerd. De Aktie Notenkraker was des te opmerkelijker aangezien het orkest daarvoor al geregeld muziek van Reinberts kompanen Louis Andriessen, Peter Schat en Jan van Vlijmen op de lessenaars had gezet. Sterker nog, op de dag van het protest gaf Andriessen een opdracht voor een blokfluitconcert terug. Hoewel de Aktie Notenkraker in wezen nut noch noodzaak had, ging deze de muzikale annalen in als baanbrekend.

Met Sofia Goebaidoelina na afloop van de viering van haar 80e verjaardag in het Muziekgebouw aan 't IJ, 23 oktober 2011

Met Sofia Goebaidoelina na afloop van de viering van haar 80e verjaardag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, 23 oktober 2011

Het toeval wil dat ik op 1 oktober in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de eerste les verzorgde van mijn nieuwe cursus hedendaagse muziek, bij een concert van het Asko|Schönberg o.l.v. Reinbert de Leeuw. Thema van de les was ‘De Russen’, want Reinbert dirigeerde onder anderen twee stukken van Sofia Goebaidoelina en Galina Oestvolskaja. Deze powerladies hebben ook veel betekend voor mijn carrière. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Ook de rest van de maand was ik druk met nieuwe muziek. Zo interviewde ik Giya Kantsjeli op 18 september over zijn stuk Dixi, tijdens de inleiding op een concert van het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor in het AVROTROSVrijdagconcert. Ik maakte voor de live uitzending op Radio 4 ook een reportage van een repetitie van dit grootse werk. Deze is hier terug te luisteren.

Met Dirk Luijmesin Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Met Dirk Luijmes in Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Een week later speelde het collectief Ludwig een concert in deze radioserie onder de titel ‘Met psalmenpomp en hakkebord’, waarover ik ook een voorbeschouwing schreef voor Cultuupers. Voor Radio 4 sprak ik met Dirk Luijmes over het harmonium (psalmenpomp”) en met Jan Rokyta over de cimbalom (‘hakkebord’). Luijmes soleerde in het First Harmonium Concerto van Martijn Padding; Rokyta schitterde in het stuk da capo van Peter Eötvös en het Cimbalom Concerto van Florian Maier.

Met Jan Rokyta in Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Met Jan Rokyta in Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Afgelopen vrijdag 2 oktober was ik de hele dag in touw voor een portret van de Oekraïense componist Valentin Silvestrov, wiens Zevende Symfonie die avond zijn Nederlandse première beleefde in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bijzondere ervaring, want de 77-jarige componist verlaat zelden zijn flatje in Kiev en spreekt alleen Russisch. Gelukkig vond ik een begenadigde tolk in jonge, de eveneens Oekraïense componist Maxim Shalygin, die tegenwoordig in Den Haag woont.

Silvestrov bleek een ongelooflijke spraakwaterval en het monteren van al die verschillende talen (Russisch – Engels – Nederlands) was een hels karwei, maar het is me gelukt; ik kreeg veel complimenten voor mijn portret. Het is  terug te luisteren via deze link.

Met Maxim Shalygin & Valentin Silvestrov in Hotel Karel V Utrecht 2-10-2015

Met Maxim Shalygin & Valentin Silvestrov in Hotel Karel V Utrecht 2-10-2015

Het concert was een groot succes, met een minutenlange ovatie voor een dankbare Silvestrov, die te bescheiden was om het podium te beklimmen en het applaus vanuit de zaal ontving. Bijzonder was dat ook Giya Kantsjeli naar TivoliVredenburg gekomen was; hij is een goede vriend van Silvestrov.

Kantsjeli - Napolov - Shalygin - Derks TV 2-10-2015

Met Giya Kantsjeli – slagwerker Konstantin Napolov & Maxim Shalygin na afloop van het concert met Silvestrov in TivoliVredenburg, 2-10-2015

Een stuk jonger is de Grieks-Nederlandse componist Calliope Tsoupaki, over wier nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten ik al in mijn vorige twee updates berichtte. Ik schreef voor het muziekblad Luister een interview met haar en publiceerde gisteren nog eens vier vragen die ik haar stelde voor Cultuurpers.

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

Thea + Marcel Worms OBA 4-9-2015

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers. Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan 't IJ

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist hoofdredacteur op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

Thea + Tsoupaki 18-8-2015In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Ton Koster en Thea Derks A'dam 12-8-2015

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inging op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Prachtmuziek uit Griekenland en Franse chansons

Het is even wennen. Na vier weken offline door Duitsland gefietst te hebben, keerde ik enkele dagen geleden weer terug op mijn stek. Tijdens mijn tochten door het fraaie Münsterland was ik geheel afgekickt van de sociale media, en het opnieuw opstarten doet mijn motortje even pruttelen.

Geheel verstoken van internet was ik al die tijd nou ook weer niet, maar slechts zeer zelden bleek een café of restaurant te beschikken over (gratis) Wi-Fi. Onze Oosterburen zijn wat meer van de oude stempel en verkiezen fysiek contact boven een virtuele werkelijkheid. Daar valt iets voor te zeggen. En eerlijk is eerlijk: wat wás het heerlijk om een praatje te maken met een willekeurige passant bij de supermarkt, of een biertje te drinken met een collega-fietser.

amstelAlleen maar luieren was er trouwens ook niet bij: halverwege mijn vakantie publiceerde ik een bespreking van de cd ‘Sax avec Elan!’ van het Amstel Quartet en de Franse chansonnier Philippe Elan. De vier saxofonisten leerden de in Nederland wonende zanger kennen dankzij de componist Ton de Kruyf, die mij zeer geholpen heeft met mijn biografie van Reinbert de Leeuw. Zoals altijd spelen de saxofonisten perfect en met veel schwung, maar de combinatie met Elan is niet helemaal mijn kopje thee: door de drukke arrangementen trekt het kwartet iets te sterk de aandacht.

nasopoulou donemus
Naast de cd met chansons gezongen door een Franse Nederlander, lagen er ook twee schijfjes in de bus van de Grieks-Nederlandse componist Aspasia Nasopoulou. Eindelijk eens goed nieuws uit Griekenland! Nasopoulou heeft grote affiniteit met oude muziek en weet deze op een vanzelfsprekende manier te koppelen aan moderne speelwijzen, zoals te horen in het op een middeleeuwse cantiga gebaseerde Lelia doura, dat door het blokfluitkwintet Seldom Sene voorbeeldig wordt uitgevoerd.

Bijzonder ook is de muziek die Nasopoulou schreef bij de zevendelige gedichtencyclus Nachtwerk van Micha Hamel, die zelf zijn verzen voordraagt. Het Doelen Kwartet tekent voor de muzikale begeleiding. Bij elke tekst weet Nasopoulou precies de juiste sfeer te treffen, met vrolijk vogelgekwetter, aarzelende staccati of geheimzinnige flageoletten. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Gisteren had ik een inspirerend gesprek over nieuwe muziek met Jan Vredenburg van het muziektijdschrift LuisterWe spraken onder andere over de nieuwe opera over Mariken van Nieweghen van Calliope Tsoupaki, die in oktober in première gaat en waarover ik haar voor het blad ga interviewen. Net als haar landgenote Nasopoulou koppelt Tsoupaki op organische wijze oude en nieuwe muziek aan elkaar.

Mariken in de tuin der lusten

Mariken in de tuin der lusten

De muziek van Tsoupaki heeft altijd een betoverende lyriek, of het nu de op Monteverdi geïnspireerde madrigaalreeks E guerra e morte uit 1997 betreft,  haar  Lucas Passie (2008), haar reflectie op een bewegend icoon van Maria uit 2012 of haar visie op de Griekse held Oedipus, die vorig jaar in première ging in het Holland Festival. Ik verheug mij zeer op ons gesprek en op haar opera Mariken in de tuin der lusten

Dit nieuwe werk wordt uitgevoerd door o.a. het Asko|Schönberg, maar niet met chef-dirigent Reinbert de Leeuw, die vanavond weer centraal staat in mijn programma ‘Panorama de Leeuw’ op de Concertzender. Ditmaal klinkt een herhaling van de eerste aflevering, waarin ik Reinbert volg in zijn kennismaking met klassieke muziek. Met o.a. werk van Chopin en Satie en van De Leeuw zelf.Persbericht lezing bij Van der Velde Drachten_1 - kopieOok tijdens mijn concertlezing Kantelend muzieklandschap op zondag 6 september om 16.00 uur in de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam) zullen stukken klinken van deze componisten, gespeeld door de pianist Marcel Worms. Met mijn biografie als leidraad, maken we een tocht langs de ontwikkeling van de klassieke muziek, van de rotsvaste tonaliteit van Chopin in de 19e eeuw, tot  de atonaliteit van Schönberg in de vroege 20e eeuw, de toevalsmuziek van Cage in het midden van de vorige eeuw en het meedogenloze gebeuk van Oestvolskaja tegen het einde van dat tijdperk.

Ik zie uit naar deze eerste concertlezing met Marcel Worms en hoop u zondag 6 september te mogen begroeten. Kaartjes bestelt u hier.

Posted in news, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Reconstructie op Concertzender: één lange aanklacht tegen Amerika

Het Holland Festival is weer achter de rug en ik bezocht aardig wat voorstellingen. Op dinsdag 9 juni ging de opera Koeien van Misha Mengelberg in première in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Deze was overigens niet zelf door Mengelberg gemaakt, maar had jarenlang als wensdroom door zijn hoofd gespookt.

Regisseur Cherry Duyns schiep uit bestaande teksten van Mengelberg een libretto, Guus Janssen zocht er passende stukken bij, die hij samen met de door Mengelberg opgerichte Instant Composers Pool uitvoerde. Het werd een prachtig absurdistische voorstelling. Toen de sterk dementerende Mengelberg na afloop het podium werd opgereden in een rolstoel pinkten velen een traantje weg. Ook ik had de tranen in mijn ogen; het was pijnlijk te zien hoe broos mijn vroegere docent geworden was. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Een dag later, op woensdag 10 juni zat ik alweer in de Stadsschouwburg, bij de met veel bombarie aangekondigde productie Der Untergang der Nibelungen van het Berlijnse Gorki Theater. Het bleek een bombastisch wanproduct en als ik er niet voor Cultuurpers over had moeten schrijven, had ik beslist de zaal verlaten, in het kielzog van een groeiend aantal andere bezoekers.

Donderdag 11 juni ging de multimedia-opera As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. De voorstelling was compleet uitverkocht, net als de twee volgende uitvoeringen op vrijdag en zondag. – Wellicht omdat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei tekende voor het decor. Ik deed alle inleidingen, waarbij ik onder anderen sprak met Arnoud Noordegraaf en librettist Adrian Hornsby.

Arnoud Noordegraaf - Thea Derks - Adrian Hornsby - Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Arnoud Noordegraaf – Thea Derks – Adrian Hornsby – Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Het enthousiasme van de makers en het prachtige decor van Ai Weiwei ten spijt, werd ook dit een teleurstelling. De regie (van Noordegraaf zelf) was statisch, het libretto ondoorgrondelijk en de muziek weinig prikkelend. Ook de uitvoering liet te wensen over. Bas Wiegers kreeg het Asko|Schönberg maar niet gelijk en van de zangers wist alleen Zhang Bo als dorpsomroeper zijn rol wat vlees op de botten te geven. De decors en filmbeelden van Ai Weiwei waren prachtig, maar konden de voorstelling niet redden.

Twee dagen na deze ‘Chinese’ opera klonk op dezelfde plek de première van een nieuwe opera van Guo Wenjing, Het innerlijke landschap. Een staaltje ongelukkig programmeren, want het was onvermijdelijk beide producties met elkaar te vergelijken. Het Nieuw Ensemble en een Chinees slagwerkensemble speelden onder leiding van Ed Spanjaard vlekkeloos en de sopraan Shien Timei was zelfs adembenemend. Toch was ook deze voorstelling uiteindelijk onbevredigend, vanwege de gemakzuchtige aanpak van Guo Wenjing. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Che Guevara 'gereconstrueerd', Theater Carré, juni 1969

Che Guevara ‘gereconstrueerd’, Theater Carré, juni 1969

Een week later nam ik de tiende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw bij de Concertzender. Ik had veel reacties gekregen op de uitzending van 3 juni, waarin ik een substantieel deel draaide uit de opera Reconstructie die Reinbert de Leeuw in 1969 maakte met onder anderen Misha Mengelberg.

Op veler verzoek wijdde ik de gehele uitzending van 1 juli aan deze ‘moraliteit’. Het libretto van Harry Mulisch en Hugo Claus volgt de letters van het alfabet en is één lange, rauwe aanklacht tegen het imperialisme van Noord-Amerika. Ik schreef erover voor Cultuurpers. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie behandel ik diepgravend de controverse die deze anti-Amerikaanse productie in 1969 opriep; de uitzending is hier terug te horen.

De afgelopen week werkte ik aan de toelichtingen bij zeven composities van Vanessa Lann, die dit najaar zullen verschijnen op de cd moonshadow sunshadow, genoemd naar het gelijknamige stuk voor het vioolduo Liza Ferschtman en Esther Hoppe. Prachtig hoe Lann steeds weer onze verwachtingspatronen bevraagt, met een intrigerend spel tussen voor- en achtergrond. Ik hou u op de hoogte!

Maar nu is het tijd voor vakantie…

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Geslaagde #Reinbertlezing in Drachten

Donderdag 21 mei gaf ik een inleiding bij het concert ‘Ton de Leeuw met de Franse slag’ van Cappella Amsterdam, in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met Daan Manneke, die studeerde bij De Leeuw en van wie ook twee Franstalige psalmen op het programma stonden. Ik sprak ook met de jonge Franse componist Laurent Durupt, wiens Souffler sur quelques lueurs zijn Nederlandse première beleefde. Bijzonder was, dat de weduwe van De Leeuw en bijna al zijn kinderen aanwezig waren.

Minou de Leeuw, Thea, Arlette +  Isabelle de Leeuw, Ina en Daan Manneke MGIJ 21-5-2015

Minou de Leeuw, Thea Derks, Arlette + Isabelle de Leeuw, Ina en Daan Manneke MGIJ 21-5-2015

Precies een week later, op donderdag 28 mei was ik bij Boekhandel Van der Velde in Drachten voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hierin kon ik mooi aansluiten bij de expositie over drie generaties Werkman in Museum Drachten. De componist en pianist Daniel Ruyneman, een belangrijke wegbereider van De Leeuw, was namelijk gerelateerd aan de kunstenaarsvereniging De Ploeg waaraan Hendrik verbonden was. Eerder die middag kreeg ik een rondleiding van curator Annemieke Keizer.

Thea Derks signeert Reinbertbio, Boekhandel Van der Velde Drachten 28-5-2015

Thea Derks signeert Reinbertbio, Boekhandel Van der Velde Drachten 28-5-2015

De lezing trok een klein, maar zeer aandachtig publiek, dat na afloop interessante vragen stelde. Een bezoeker was zelfs helemaal uit Emmeloord gekomen om erbij te zijn, die had de biografie al bijna uit. Mijn uitgever Dolf Weverink was ook van de partij, en maakte bovenstaande foto van de signeersessie na afloop. Twee dagen later publiceerde het Friesch Dagblad een groot essay van mij over Reinberts Friese wortels.

Friesch Dagblad 30 mei 2015 Derks

Friesch Dagblad 30 mei 2015 Derks

Vrijdag 29 mei was ik bij de wereldpremière van Traurig wie der Tod van Theo Verbey in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg, weer veilig terug in de gerestaureerde Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ik had Verbey voor Cultuurpers uitvoerig geïnterviewd en hij vertelde dat zijn stuk een persoonlijke achtergrond had. Hij koos voor de herdichtingen van Chinese poëzie van Hans Bethge, die hij zette voor het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest. Het stuk was bijzonder welluidend en kreeg een ovationeel applaus van de goed gevulde zaal.

Twee dagen later verzorgde ik in TivoliVredenburg alweer de inleiding bij het concert ‘De magie van Blechacz’ van Amsterdam Sinfonietta. Het programma was geheel Scandinavisch, met één Oostenrijkse eend in de bijt. Naast werken van Grieg, Sibelius en Rautavaara, klonk het Pianoconcert nr. 23 van Mozart, met als solist de jonge Pool Rafal Blechacz .

Ik sprak voorafgaand over het programma met Willem de Bordes, artistiek coördinator van Amsterdam Sinfonietta. Het werd een memorabele avond: Blechacz heeft een prachtig toucher en de musici speelden onder leiding van concertmeester en artistiek leider Candida Thompson zeer alert, vol energie en spatgelijk. Hartverwarmend is de enorme speelvreugde die zij zonder uitzondering uitstralen.

Op maandag 1 juni was het tijd voor een nieuwe productie van de opera Lulu van Alban Berg van De Nationale Opera & Ballet in het kader van het Holland Festival. Wekenlang gonsde de pers van opwinding, omdat de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge tekende voor de regie. De superlatieven over diens fantastische inzichten vlogen je om de oren, dus de verwachtingen waren zeer hooggespannen.

Helaas liet Kentridge de opera verdrinken in een overdaad aan beelden. Die zijn weliswaar mooi en vindingrijk, maar het toch al problematische libretto ontbeerde elke diepgang en zeggingskracht. Temeer daar ook zijn personenregie te wensen over liet: je begrijpt geen moment wat al die mensen op  het podium drijft, Lulu incluis. Zo werd de voorstelling een deceptie van niet ingeloste beloftes – zoals de Chinese keizer wiens onnoemlijk prachtige nieuwe gewaden onzichtbaar bleken. Ik noemde mijn bespreking voor Cultuurpers dan ook Lulu en de kleren van Kentridge.

Woensdagavond 3 juni klonk bij de Concertzender aflevering IX van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer inzoomde op de controverses rond ‘soniek’ versus ‘muziek’ en de opera Reconstructie. Zoals gebruikelijk, liet ik ook nu weer enkele historische stukken horen: een opname van het Vioolconcert van Henkemans met Theo Olof uit 1951 en een half uur uit de enige bestaande opname van Reconstructie, gemaakt in 1969. Overstuurd, maar vol energie en nooit te horen op de Nederlandse radio. Het programma is hier terug te luisteren.

Inleiding MGIJ op Dorsen Yesterday Tomorrow Holland Festival 4-6-2015

Inleiding MGIJ op Dorsen Yesterday Tomorrow Holland Festival 4-6-2015

Gisteravond, 4 juni, gaf ik een inleiding bij de wereldpremière van Yesterday Tomorrow van de Amerikaanse regisseur Annie Dorsen. Zij maakt ‘algoritmisch theater’, door met behulp van computers bestaande teksten en muziek te ontrafelen en weer in elkaar te zetten. Dit keer volgden drie zangers een traject waarin het Beatles lied Yesterday transformeert naar de musical song Tomorrow . De algoritmes van de computer bepalen ter plekke welke noten en woorden ze moeten zingen, en zelfs welke bewegingen ze daarbij moeten maken. Helaas bleef het geheel toch ietwat te veel concept om een uur lang echt te blijven boeien. Maar interessant was het zeker!

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 Comment

Jeroen de Valk over #Reinbertbio: ‘proefschriftachtig standaardwerk’

Het was weer druk de afgelopen weken. Op 24 april verzorgde ik de inleiding bij een concert van ensemble Ludwig in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Dit klinkt vanzelfsprekender dan het was, want door een bouwtechnische storing moest het concert verplaatst worden van de Grote Zaal naar de kleinere Hertz, die aanzienlijk minder publiek kan herbergen.

Gelukkig leed het concert er niet onder: de musici van Ludwig speelden werken van onder anderen Louis Andriessen, Luciano Berio, Maurice Ravel en Manuel de Falla. Een van de solisten was de harpist Remy van Kesteren, die het publiek tot groot enthousiasme opzweepte met twee kleurrijke improvisaties.

Thea + Remy van Kesteren 24-4-2015 TivoliVredenburg

Thea Derks + Remy van Kesteren 24-4-2015 TivoliVredenburg

In de pauze van de live uitzending op Radio 4 liep ik nu eens niet zelf rond met een microfoon, maar werd ik geïnterviewd door presentatrice Maartje Stokkers. Aanleiding was het stuk Dances van Louis Andriessen, dat die avond werd uitgevoerd. Andriessen is al decennia bevriend met Reinbert de Leeuw, met wie hij het Nederlandse muzieklandschap veranderde, samen met bentgenoten Peter Schat, Misha Mengelberg en Jan van Vlijmen. We spraken over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, die ik na afloop van het concert in de foyer signeerde.

Thea Derks + Maartje Stokkers VvV 24-4-2013 Interview over Louis Andriessen-Reinbertbio

Thea Derks + Maartje Stokkers VvV 24-4-2013 Interview over Louis Andriessen-Reinbertbio

Twee dagen later zaten we samen in de persjury van het Prinses Christina Concours in het Lucent Danstheater in Den Haag. Er waren zeven finalisten van een ongekend hoog niveau, maar de jonge marimbaspeler Martijn Boom won de persprijs met zijn intense uitvoering en volwassen podiumuitstraling. Na afloop reikte Prinses Christina de prijzen uit. Ik schreef een bericht voor Cultuurpers.

GroesfotoPPCwinnaarsen jury`s

Op vrijdag 1 mei bezocht ik de productie die de Nederlandse Reisopera maakte van Orphée et Euridyce van Gluck in het Wilminktheater in Enschede. Een geweldige voorstelling, waarin de vaak vertragende balletten op een volkomen natuurlijke wijze in de enscenering waren opgenomen. Ook de belichting en het decor waren schitterend, zelden vormen muziek en beeld zo’n sterke eenheid. Ik schreef dan ook een zeer positieve bespreking voor Cultuurpers.

Twee dagen later werd ik geïnterviewd door muziekjournalist Jeroen de Valk, wiens biografie van jazzdrummer John Engels ik had besproken. Na lezing van mijn biografie van Reinbert de Leeuw, vroeg zich af hoe ik terugkeek op het afgelopen jaar. Hij publiceerde een mooi artikel op Cultuurpers, waarin hij mijn boek omschrijft als een ‘proefschriftachtig standaardwerk’. En passant belicht hij enkele door mij ontzenuwde mythes, die vanwege de rel rondom de publicatie wat onderbelicht zijn gebleven.

Thea Derks + Jeroen de Valk, 3 mei 2015

Thea Derks + Jeroen de Valk, 3 mei 2015

Op woensdag 6 mei klonk bij de Concertzender alweer de achtste aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik nog even stilstond bij nieuwemuziekpioniers als Daniel Ruyneman en Ton de Leeuw. Ook draaide ik  Pour faire le portrait d’un oiseau voor mezzosopraan en ensemble van Ton de Kruyf, in een unieke live opname uit 1965 van het Haags Ensemble voor nieuwe muziek onder leiding van Elie Poslavsky.

Ook memoreerde ik het concert van 13 maart 1966 in het Concertgebouw in Amsterdam, toen Poslavsky het Concertgebouworkest dirigeerde in ditzelfde werk van Ton de Kruyf, terwijl Louis Andriessen de wereldpremière leidde van zijn eigen Ittrospezione III. Met als saillant detail dat hij drie dagen later, samen met Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg, Peter Schat en Jan van Vlijmen in een open brief ditzelfde orkest ervan beschuldigde te weinig eigentijdse muziek te spelen… U luistert de uitzending hier terug.

Zondag 10 mei was dan mijn #Reinbertlezing in de Schouwburg van Venray. Deze had veel aandacht gekregen in de pers o.a. van Venray boeit!,weekblad Peel & Maas en Omroep Venray. Ondanks het mooie weer en Moederdag, was de zaal goed gevuld. Het was een mooie middag, met opnieuw live muziek van mijn neef Will Derks en de zangeres Irma Bogers.

Will Derks + Irma Bogers bij Reinbertlezing Schouwburg Venray 10 mei 2015

Will Derks + Irma Bogers bij Reinbertlezing Schouwburg Venray 10 mei 2015

Helemaal uit Nuenen kwam Maarten van Zanten sr., die ik heb leren kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie. Hij hielp me enorm met informatie over de HBS die Reinberts vader bezocht in Den Haag. Hij had zijn boek meegenomen zodat ik het kon signeren, en uiteraard gingen we samen op de foto.

Maarten van Zanten + Thea Derks met Reinbertbio Venray 10-5-2015

Maarten van Zanten + Thea Derks met Reinbertbio Venray 10-5-2015

Heel bijzonder was bovendien dat vier van mijn klasgenootjes van de lagere school naar mijn lezing waren gekomen. Zo werd het een heel speciale middag, die nog tot laat in de avond voortduurde…

Thea signeert #Reinbertbio, op de achtergrond enkele oud-klasgenootjes

Thea signeert #Reinbertbio, op de achtergrond enkele oud-klasgenootjes

Dinsdag 12 mei ging ik naar de enscenering van Benvenuto Cellini van Hector Berlioz, die Monty Python-regisseur Terry Gilliam maakte voor De Nationale Opera. Hij presenteerde een rijk palet aan kolderieke beelden, die beslist vindingrijk en vaak ook grappig waren, maar uiteindelijk zo over the top dat ik me als bezoeker verpletterd voelde, zoals ik in mijn recensie noteerde.

Less is more schreef ik naar aanleiding van die productie en zie, een dag later werd ik op mijn wenken bediend door de voorstelling De perzik van onsterfelijkheid van Rieks Swarte in de Toneelschuur in Haarlem. Een ontroerend verhaal naar het gelijknamige boek van Jan Wolkers, over een echtpaar dat in de oorlog in het verzet zat en daarna zijn leven nooit meer goed op de rails krijgt.

De productie vormt een wonderlijke mengeling van hoorspel (inclusief heuse Geräuschmacher), tekenfilm (live gefilmde tekeningen van de Amsterdamse Rivierenbuurt), mime, en acteurstheater. De tekst bestaat uit een anderhalf uur durende monoloog van de treurige Ben Ruwiel, die op de 35e herdenking van de bevrijding in 1980 min of meer per ongeluk verzeild raakt in het feestgewoel. Een fenomenale prestatie van  de acteur Ali Çifteci.

Rieks Swarte en Snoet (c) Sanne Peper

Rieks Swarte en Snoet (c) Sanne Peper

Çifteci kreeg al even knap tegenspel van Margje Wittermans. Met behulp van een schort, een pruik, een jasje of een baret wekte zij een schier oneindige reeks passanten tot leven. Schitterend was ook het pluchen hondje ‘Snoet’, dat door de uitvoerders met simpele handbewegingen geanimeerd werd. Je zag dat het een nep hond was, en toch wist het beest je diep te raken. Ik moest hierbij sterk denken aan de productie A Dog’s Heart  van de Nationale Opera, waarin ook een kunsthond figureerde. Ik schreef voor Cultuurpers een iets uitgebreidere recensie. Gaat dat zien, gaat dat horen!

En op deze Hemelvaartsdag vond ik eindelijk de tijd een in memoriam te schrijven voor Ton Hartsuiker, een groot pleitbezorger van de nieuwe muziek in ons land en (ongewild) rivaal van Reinbert de Leeuw.Persbericht lezing bij Van der Velde Drachten_1 - kopieLast, but not least: ik ontving vandaag ook het persbericht over mijn lezing bij Boekhandel Van der Velde in Drachten op donderdag 28 mei. Hierin zal ik aanhaken bij de expositie over de familie Werkman in Museum Drachten: Reinbert de Leeuw dankt zijn doorbraak namelijk aan een door Daniel Ruyneman opgezette concertserie in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Ruyneman was sterk betrokken bij de kunstenaarsvereniging De Ploeg van Hendrik Werkman.

Posted in background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Portret Thea Derks in SOMTimes

In het nieuwste nummer van de SOMTimes, het personeelsblad van het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor en de Stichting Omroepmuziek verscheen een twee pagina’s tellend portret van mij. Onder de titel ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’ vertel ik over mijn muzikale en journalistieke Werdegang.
Hier ben ik erg trots op, want ik werk sinds jaar en dag met veel plezier samen met de omroepensembles en kreeg van hen veel hulp bij het onderzoek voor mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie.

SOMTimes april 2015 'Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek'

SOMTimes april 2015 ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’

Helaas kwam de foto waarop ik spreek met dirigent Kenneth Montgomery niet helemaal uit de verf. Het artikel werd overgenomen door mijn vroegere harmonie Sub Matris Tutela. Zij plaatsten tevens een link naar mijn #Reinbertlezing op 10 mei in de Schouwburg van Venray. Vanwege het grote succes van de live muziek bij boekhandel Roelants in Nijmegen, zullen mijn neef Will Derks en zangeres Irma Bogers ook dan weer de muzikale omlijsting verzorgen.

Op 1 april klonk alweer de zevende aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. Hierin zoomde ik nog even in op twee belangrijke voorlopers van Reinbert de Leeuw: de componist en concertorganisator Daniel Ruyneman en de componist Rob du Bois. Dankzij een door hen opgezette concertserie brak Reinbert de Leeuw in 1966 door. U luistert het programma hier terug.

Van 8 tot 12 april vond in het Muziekgebouw aan ‘t IJ het vierde World Minimal Music Festival plaats, met als speciale gast een van de oervaders van de minimal music, Terry Riley. Ik schreef een korte voorbeschouwing voor Cultuurpers.  Donderdag 9 april bezocht ik de opera Macbeth van De Nationale Opera, waarvan de première unaniem door de Nederlandse pers werd neergesabeld. Inderdaad viel er veel op de voorstelling en de zangers aan te merken, maar moest het werkelijk zó vernietigend? U leest mijn evaluatie op Cultuurpers.

Voor deze culturele website interviewde ik ook de Estse componist Erkki-Sven Tüür over zijn orkestwerk De profundis. Dit beleefde op 17 april zijn Nederlandse première in de AVROTROS serie De Vrijdag van Vredenburg, met het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Olari Elts.

Thea Derks & Erkki-Sven Tüür MCO 16-4-

Thea Derks & Erkki-Sven Tüür MCO 16-4-

Ook het klarinetconcert D’om le vrai sens van de Finse componiste Kaija Saariaho beleefde die avond zijn Nederlandse première, met de fantastische Finse klarinettist Kari Kriikku. Gevolgd door een spotlight, dook hij alle hoeken en gaten op, terwijl hij de meest onwaarschijnlijke, soms angstaanjagende, dan weer betoverende klanken aan zijn instrument ontlokte. Ik maakte een reportage voor de live uitzending op Radio 4. Deze is hier te beluisteren.

Voor het Holland Festival sprak ik met de componist en filmregisseur Arnoud Noordegraaf over zijn nieuwe multimedia opera As Big as the Sky, die op 11 juni in première gaat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Samen met de Britse librettist Adrian Hornsby neemt hij de Chinese bouwwoede onder de loep, die steden tot gigantische proporties opblaast en dorpjes in ministeden verandert. Centrale vraag is wat ‘authenticiteit’ eigenlijk inhoudt. De decors worden verzorgd door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Ik ga op 11, 12 en 14 juni ook de inleidingen verzorgen. Zie er erg naar uit!

Thea

Thea Derks + Arnoud Noordegraaf voor het ‘moodboard’ van As Big as the Sky 14-4-2015

Afgelopen zondag 19 april ging de nieuwe kameropera Polen in Plan Zuid van Caroline Ansink en librettist Olaf Tempel in première in de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam. Onderwerp is een jongetje dat de oorlog overleeft in de onderduik, maar daarna terugkeert naar een hem onbekende moeder, die Bergen-Belsen heeft overleefd. Ik had hierover een kort gesprek met Ansink voor Cultuurpers.

 

Posted in archive, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Thea met Ons Erfdeel bij Athenaeum 13-3-2015 Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over voor Cultuurpers.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940. U leest het artikel hier.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse, die u hier kunt beluisteren (even naar beneden scrollen).

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks  + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

Posted in archive, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren. Ik schreef een recensie voor Cultuurpers.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

Flyer the Age of Boulez

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Volle bak bij #Reinbertlezing Universiteit van Amsterdam

In de NTR Zaterdagmatinee van 14 februari jl. dirigeerde Reinbert de Leeuw het Radio Filharmonisch Orkest in de Nederlandse première van de Vierde Symfonie van Henryk Górecki. De Leeuw  gaf de Pool ooit een opdracht voor het Schönberg Ensemble, hetgeen resulteerde in Kleines Requiem für eine Polka, dat hij in 1993 met het Schönberg Ensemble in première bracht. Het stuk werd door de pers unaniem neergesabeld en de aanvankelijk bejubelde Górecki verdween al snel van de programma’s.

In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie erkent de dirigent dat hij weliswaar gelooft in de oprechtheid van Górecki’s inspiratie, maar dat hij diens spirituele klankwereldzelf niet kan navoelen. Des te opmerkelijker dat hij nu dus toch diens Vierde Symfonie dirigeerde. Ik schreef hierover voor Cultuurpers. De vraag of Górecki kunst of kitsch maakt, zal waarschijnlijk door iedereen verschillend beantwoord worden, maar de Vierde Symfonie deed met zijn simpele, eindeloos herhaalde akkoordblokken de weegschaal niet meteen uitslaan in zijn voordeel.

De dag ervoor was ik voor de tweede keer te gast in het programma Kunst en Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Aanleiding was mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Veerman is een geweldige gastvrouw, die zich goed voorbereidt en haar gesprekspartner alle ruimte geeft. Het interview is hier terug te luisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks bij AmsterdamFM 13-2-2015

Fabiola Veerman & Thea Derks bij AmsterdamFM 13-2-2015

Wellicht mede dankzij het programma van Veerman, was het volle bak bij mijn lezing aan de Universiteit van Amsterdam op 19 februari. Niet alleen waren er nogal wat alumni en docenten aanwezig, maar ook flink wat studenten. Men luisterde aandachtig en stelde na afloop vele vragen. Een deelnemer vertelde over zijn eigen ervaringen als student van De Leeuw aan het Koninklijk Conservatorium.

Bijzonder voor mij was ook de aanwezigheid van Koert Stuyf. Hij schreef in de jaren zestig een aantal indrukwekkende choreografieën voor de legendarische danseres Ellen Edinoff, waarbij Reinbert de Leeuw vroege pianostukken van Erik Satie vertolkte. Helaas is zij in 2013 overleden.

Lezing aan de UvA 19-2-2015 (c) Mariët vd Berg

Lezing aan de UvA 19-2-2015 (c) Mariët vd Berg

Julia Kursell - Kasper  van Kooten & Wouter Capitain na afloop Reinebertlezing UvA 19-2-2015

Julia Kursell – Kasper van Kooten & Wouter Capitain na afloop Reinbertlezing UvA 19-2-2015

Eerder die week nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw voor de Concertzender, zoals altijd in een van de studio’s van Salto in Pakhuis de Zwijger te Amsterdam. Voorafgaand werd ik door Hans Bakhuizen geïnterviewd over mijn programma, voor een filmpje dat geplaatst zal worden op de website van de Concertzender. De nieuwe aflevering wordt op woensdag 4 maart uitgezonden vanaf 21.00 uur en wordt de volgende dag om 17.00 uur herhaald. De uitzending van 4 februari kunt u hier terugluisteren.

In de Vrijdag van Vredenburg van a.s. vrijdag 27 februari, speelt Amsterdam Sinfonietta een programma met onder andere de strijkorkestversie van het eerste Strijkkwartet van Leos Janácek, die bekend werd als de Kreutzer Sonate. Het stuk is gebaseerd op de gelijknamige novelle van Leo Tolstoj, die vertelt over een fatale liefdesaffaire van een paar dat samen de Kreutzer Sonate van Beethoven instudeert. Ik maakte een reportage van het repetitieproces, die voorafgaand aan het concert wordt uitgezonden op Radio 4, maar hier al te beluisteren is.

Posted in archive, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

“Panorama de Leeuw: een betere introductie tot leven en werk kan De Leeuw zich niet wensen”

Eind januari ontving ik een blog van Adriaan Meij, de beheerder van Zael te Meppel, waar ik in juni 2014 de aftrap maakte voor mijn reeks Reinbertlezingen. Meij beveelt mijn radioprogramma Panorama de Leeuw aan bij zijn bezoekers.

Hij noemt het ‘een prachtige inleiding om thuis te raken in de diepere achtergronden van moderne klassieke muziek’, vooral ook omdat ik me richt op ‘iedereen die wel interesse heeft, maar niet van de hoed en de rand van Reinberts moderne muziek weet’.

Meij concludeert: ‘Een betere introductie tot zijn werk en leven kan Reinbert zich niet wensen. Het zou – op zijn leeftijd – vriendelijk zijn dat eens toe te geven.’

Adriaan Meij, 26 januari 2015

Adriaan Meij, 26 januari 2015

Op vrijdag 30 januari was ik te gast bij Fabiola Veerman in haar radioprogramma Kunst en Cultuur op AmsterdamFM. Aanleiding was het concert met Schuberts Winterreise van de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amsterdamse Amstelkerk op dinsdag 3 februari 2015. Net als in Ouderkerk hadden de musici mij gevraagd ook dit keer de inleiding te verzorgen. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks, 30-1-2015

Fabiola Veerman & Thea Derks, 30-1-2015

Diezelfde avond speelde de Philharmonie Zuidnederland in De Vrijdag van Vredenburg een concert met onder andere Omaggio a Gesualdo van de 10 jaar geleden gestorven Jan van Vlijmen. Zijn stuk werd geflankeerd door werken van Mozart en van zijn vroegere tegenstrever Hans Henkemans.

Ik sprak voor de live uitzending op Radio 4 met programmeur Jan Zekveld, die Van Vlijmen goed gekend heeft. In het pauzegesprek legde ik hem enkele citaten voor uit een interview dat ik met Van Vlijmen had in oktober 2004. Het zou zijn laatste worden, hij stierf twee maanden later, op 24 december 2004. De interviews zijn hier terug te luisteren.

Bijzonder was ook dat zowel van Vlijmens dochter Esther, als diens zus Annelies bij het concert aanwezig waren. Zij waren ontroerd en dankten de violist Joe Puglia van harte omdat hij het werk van hun familielid met zoveel toewijding en finesse had uitgevoerd. Voor mij was het extra speciaal, omdat Annelies van Vlijmen mij enorm geholpen heeft met de biografie van Reinbert de Leeuw.

Annelies en Esther van Vlijmen met Joe Puglia, 30-1-2015 TivoliVredenburg

Annelies en Esther van Vlijmen met Joe Puglia, 30-1-2015 TivoliVredenburg

Op maandag 2 februari startte een vijfdelige reeks interviews in het kader van ‘Hoe klopt het klassieke hart van…’ waarvoor ik gitarist/componist Corrie van Binsbergen had weten te strikken. De uitzendingen zijn terug te luisteren via deze link.

Op dinsdag 3 februari was het tweede concert met Winterreise van Schubert in een uitverkochte Amstelkerk in Amsterdam. Ook voor mijn inleiding waren veel mensen toegestroomd en het werd  een prachtige avond, met een staande ovatie voor Mattijs van de Woerd en Edward Janning. Ook mijn #Reinbertbio mocht zich verheugen in een grote belangstelling.

Mattijs van de Woerd + Thea Derks na afloop van Winterreise in de Amstelkerk te Amsterdam, 3-2-2015

Mattijs van de Woerd + Thea Derks na afloop van Winterreise in de Amstelkerk te Amsterdam, 3-2-2015

Een dag later klonk alweer de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer stilstond bij Reinberts gelijktijdige studies aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Muzieklyceum in Amsterdam in de vroege jaren zestig. Met aandacht voor de huisconcertjes met zijn vriend en huisgenoot, de hoboïst Han de Vries en voor het Nederlandse concertleven in het algemeen. De uitzending is hier terug te luisteren.

Op donderdag 5 februari publiceerde ik een bespreking van het boek Cathy Berberian, Pioneer of Contemporary Vocality op Cultuurpers.

Op zondag 8 februari bezocht ik in Arti et Amicitiae de nieuwjaarsborrel van Lira, de organisatie die de belangen van auteurs behartigt. Op deze levendige bijeenkomst ontmoette ik een paar oude kennissen, onder wie de fotografe Anno van der Heide en de filmer Hans Hylkema. Hans schafte meteen mijn #Reinbertbio aan, waarop Anno ons op de gevoelige plaat vastlegde. ‘Wij zijn beslist het paar van het jaar’, stelde Hylkema tevreden vast.

Hans Hylkema & Thea Derks, Arti et Amicitiae 8-2-2015 (c) Anno van der Heide

Hans Hylkema & Thea Derks, Arti et Amicitiae 8-2-2015 (c) Anno van der Heide

Diezelfde week viel de uitnodiging in de bus voor mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Aanvang half vier, voor iedereen gratis toegankelijk. Komt allen!

Persbericht colloquium 19-2-2015

Posted in archive, news, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Roelantsboeken: ‘Bestseller Thea Derks “Reinbert de Leeuw” besproken’

Onlangs schreef Riet de Jong een mooie bespreking van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie voor de website van Boekhandel Roelants in Nijmegen. Onder de titel Bestseller Thea Derks “Reinbert de Leeuw” besproken, zoomt zij nog even in op mijn lezing van zondag 14 december 2014:

De taak van Thea Derks was niet gemakkelijk, want de belangstelling van De Leeuw gaat voornamelijk uit naar de moderne, atonale muziek, en naar de componisten en uitvoerders van deze stroming. Maar wat precies is atonale muziek? Muziek zonder een vast tooncentrum, muziek die geen vaste toonsoort heeft. Abracadabra voor onwetende liefhebbers!  Thea Derks liet ons de afsluitende toon van een reeks zingen. Intuïtief zongen we de C van een toonladder. In de atonale muziek is dit, simpel gezegd, not done, daar vind je een toonlader met twaalf tonen.

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

De Jong gaat daarna in op de biografie zelf:

Het aantrekkelijke van het boek is dat naast uitvoerige uiteenzettingen over moderne muziek het sociale leven van De Leeuw aan bod komt en daarmee ook de roerselen in het culturele leven van de maatschappij van de tweede helft van de vorige eeuw. Want er werd wat gemanipuleerd en gekonkeld, Reinbert werd in alle besturen en directies gevraagd omdat hij zo ongelooflijk veel wist en zo intelligent was. […]

Niets wordt vergeten of overgeslagen. Thea Derks, zelf muziekwetenschapper, weet wat ze moet vragen en hoe ze het moet weergeven. Waardoor ze een interessant kijkje geeft in dat wat zich niet alleen op het podium maar ook erachter afspeelt! Meer dan de moeite van het lezen waard!

Ondertussen ging ook het gewone leven door. Op 14 januari bezocht ik een concert van Cappella Amsterdam, die de jonge dirigent MaNOj Kamps carte blanche had gegeven voor een door hemzelf gedirigeerd programma. Dat was bijzonder fraai samengesteld, met rondom muziek van de Canadese componist Claude Vivier werken van Olivier Messiaen en Pascal Dusapin.

Ook de enscenering in het Muziekgebouw aan ‘t IJ was treffend: een eenzame soloslagwerker op het podium speelde een van de Cinq chansons pour percussion van Vivier, waarna vanaf de balkons het schitterende O sacrum convivium van Messiaen werd ingezet door het koor. Jammer genoeg was het programma net iets te hoog gegrepen, waardoor de betovering uitbleef die Viviers muziek anders zo vaak teweegbrengt. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Voor de concertserie De Vrijdag van Vredenburg toog ik donderdag 22 januari naar Utrecht, voor een gesprek met de inmiddels 79-jarige componist Giya Kantsjeli, wiens grootschalige Styx werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor, het Radio Filharmonisch Orkest en de altviolist Maxim Rysanov. De breekbare Kantsjeli was flink van slag omdat hij verstrikt was geraakt in de Utrechtse afgesloten-stratendoolhof, maar stond mij toch te woord.

Hoewel hij al sinds 1995 in Antwerpen woont, spreekt Kantsjeli nog altijd uitsluitend Georgisch en Russisch. Gelukkig was Khatuna Liluashvili van de Georgische Ambassade beschikbaar om zijn antwoorden te vertalen. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

Thea Derks + Giya Kantsjeli 22-1-2015

Thea Derks + Giya Kantsjeli 22-1-2015

Gistermiddag 25 januari 2015 verzorgde ik de inleiding bij een uitvoering van Winterreise door de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amstelkerk in Ouderkerk aan de Amstel. Voor mij een heel speciale ervaring, omdat de grootvader van Reinbert de Leeuw hier van 1916 tot 1943 dominee was, temeer daar zijn nicht Ineke Aalbers persoonlijk aanwezig was. Tijdens het onderzoek voor mijn boek had ik er vaker rondgekeken, maar dit was de eerste keer dat ik daadwerkelijk in de kerk was. De huidige dominee Jos de Heer, die mij ook geholpen heeft met mijn biografie, had het persbericht van het concert integraal in het liturgieboekje van deze zondag opgenomen.

Amstelkerk (c) Dolf Weverink

Amstelkerk (c) Dolf Weverink

De kerk was behoorlijk gevuld en onder de aanwezigen was dus ook Ineke Aalbers, een kleindochter van Dominee Aalbers en volle nicht van Reinbert de Leeuw. Zij en haar zussen Coby en Joke hebben mij enorm geholpen met het onderzoek voor mijn boek. Ook stelden zij me veel familiekiekjes ter beschikking, die ik dankbaar in mijn boek heb opgenomen.

Het concert was een groot succes. Van de Woerd zong de cyclus geheel uit het hoofd, met een perfecte dictie en intonatie, terwijl Janning hem alert en subtiel aan de piano begeleidde. Het toegestroomde publiek waardeerde ook mijn inleiding, waarin ik onder andere een fragment speelde uit Reinberts zetting van het slotlied ‘Der Leiermann’, uit zijn voor Barbara Sukowa gecomponeerde cyclus Im wunderschönen Monat Mai.

Thea Derks geeft inleiding op Winterreise, Amstelkerk Ouderkerk aan de Amstel, 25-1-2015 (c) Dolf Weverink

Thea Derks geeft inleiding op Winterreise, Amstelkerk Ouderkerk aan de Amstel, 25-1-2015 (c) Dolf Weverink

Volgende week dinsdag 3 februari wordt het concert herhaald in de Amstelkerk in Amsterdam, mijn inleiding begint om 19.30 uur, het concert om 20.15 uur. Kaartjes bestelt u via deze link. De dag erna klinkt op de Concertzender de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, die ik a.s. woensdag ga opnemen. Hier is een link naar nummer vier van 7 januari.

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Aether over #Reinbertbio: “Sympathieker dan ‘s meesters eigen uitstraling”

Het januarinummer van Aether, een kwartaalblad over de geschiedenis van de omroep en de fonografie, wijdt een bespreking aan mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Redacteur Tjako Fennema vindt het maar goed dat De Leeuw ‘zijn Imprimatur aan dit boek heeft onthouden’ en vraagt retorisch:

‘Wat heb je aan een geautoriseerde biografie? Daar ontbreekt in veel gevallen veel aan wat de beschrevene onwelgevallig is. Petje af dus voor Radio 4-medewerker en publicist Thea Derks die bepaald niet over één nacht ijs ging en ruimte biedt aan De Leeuws jeugd, studietijd en menselijke zwakheden. Dat was de meester onwelgevallig.’

Fennema schrijft dat De Leeuw, ‘gewend de regie en beeldvorming zelf in de hand te houden c.q. met kracht te boetseren’, geleidelijk aan tot een houding is gekomen van ‘wie niet voor me is, is tegen me’. Uit mijn biografie rijst volgens hem een ‘sympathieker beeld op dan uit ‘s meesters eigen uitstraling’.

Aether over Reinbertbio januari 2015 (2)

Tjako Fennema interviewde mij in mei 2014 ook voor RTi!, de lokale omroep van Hilversum. Het gesprek kunt u hier terugzien.

Carine Alders meldde naar aanleiding van een tweet over de top 3 best verkochte muziekboeken bij Boekhandel Athenaeum, dat ze meer had genoten van mijn biografie dan van het boek over Bach van Gardiner:

en de best gelezen? Ik moet eerlijk toegeven dat ik in nr 1 ben blijven steken, nr 3 las ik in een ruk uit!

Ook mijn uitgever Dolf Weverink reageerde met een tweet. Hij fotografeerde een stapel #Reinbertbio’s in de winkel van Athenaeum aan Het Spui:

 · 7 jan.

Wapperende leeslinten bij de Reinbertbio staat in de Top 3 best verkochte muziekboeken 2014

Kijk ze daar eens liggen, met hun wapperende oranje leeslinten. De Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel (in de top 3 beste muziekboeken van 2014)Kijk ze daar eens liggen, met hun wapperende oranje leeslinten. De Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel (in de top 3 beste muziekboeken van 2014)<br /><br /><br /><br /><br /><br />
https://theaderks.wordpress.com/2015/01/05/reinbertbio-in-top-3-bij-athenaeum-boekhandel/

Diezelfde avond klonk bij de ConcertZender alweer de vierde aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw. Hierin volgde ik Reinbert de Leeuw naar het Koninklijk Conservatorium van Den Haag, waar hij in 1962 compositie ging studeren bij Kees van Baaren, in diens vermaarde ‘maandagochtendklasje‘. Het programma is hier terug te luisteren. Wie de biografie aanschaft via bijgaande sponsorklik, steunt overigens gratis deze avontuurlijke zender, die geheel afhankelijk is van giften.

Eerder die dag vond in Parijs een bloedige aanslag plaats op de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo. Twaalf mensen werden in koelen bloede vermoord, vanwege hun prikkelende, soms botte cartoons. Deze zoveelste aanval op de vrijheid van meningsuiting is in- en intriest, en maakt dat ik me volstrekt machteloos voel.

Ongelooflijk dapper dat de resterende leden van de redactie vandaag toch een nieuwe editie presenteerden. De subtiele cover getuigt van een roerende vergevingsgezindheid. ‘Alles is vergeven’ zegt Mohammed, die een bordje ophoudt met ‘Je suis Charlie’, de kreet waarmee wereldwijd steun werd betuigd aan de slachtoffers.

Mooie symboliek ook: groen is niet alleen de kleur van de islam, maar geldt ook als een symbool voor hoop en veiligheid. Helaas stromen desondanks de afwijzende reacties alweer binnen…

pardonné

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

#Reinbertbio in top 3 bij Athenaeum Boekhandel

Ook na Kerstmis bleef 2014 mij toelachen. Op 30 december publiceerde Athenaeum Boekhandel de lijst met best verkochte klassiekemuziekboeken van 2014 rond en zie: #Reinbertbio staat in de top 3! Daar ben ik erg blij mee en heel trots op, uiteraard.

30 dec.Amsterdam, Noord-Holland

De bestverkochte over klassieke muziek? Veel Bach en Reinbert de Leeuw, #1: Gardiner  De link naar de complete top 10 vind je hier.

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 Comment

Peter Smits over #Reinbertlezing: ‘Sprankelend en erudiet’

In de afgelopen week verschenen twee besprekingen van mijn lezing over Reinbert de Leeuw, mens of melodie op zondag 14 december 2014 bij Boekhandel Roelants in Nijmegen. Bezoeker Brigitta den Boer plaatste een stuk op de website van het weekblad De Brug. Zij noemt de lezing ‘geanimeerd en zeer levendig’ en prijst de ‘intieme live gitaarklanken’ van mijn neef Will Derks in een Gymnopédie van Satie.

Den Boer beschrijft tevens hoe de toehoorders werden geprikkeld ‘om spontaan persoonlijke ter zake doende belevenissen te delen’. Na een ‘onverwacht waardevolle namiddag’ keerde zij huiswaarts. Zij voorzag haar stuk van een fraaie fotocollage.

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

Bezoeker Peter Smits wijdde op zijn blog een terugblik aan de lezing, onder de titel ‘Reinbert de Leeuw, meer melodie dan mens?’ Hij opent zijn stuk met ‘Wie er niet bij was, heeft wat gemist […] Ruim een uur lang wist zij de toegestroomde toehoorders aan haar lippen te kluisteren met een sprankelend en erudiet verhaal over de aanjager, inspirator en inmiddels nestor van de moderne muziek in de tweede helft van de twintigste eeuw in Nederland.’

Smits vervolgt: ‘Muziekfragmenten, waaronder een stukje uit een serieel werk van De Leeuw zelf, maakten het historische verhaal invoelbaar. Will Derks (gitaar én familie) en Irma Bogers (zang) speelden live drie korte liederen van Charles Ives. En dat was niet voor niets. De nadere kennismaking met deze Amerikaanse componist betekende voor Reinbert de Leeuw halverwege de jaren zestig het hervinden van de vrijheid in de muziek. En de rest is geschiedenis…’

Smits eindigt met een mooie aanbeveling: ‘Een boek waarin in de eerste zin de vlaggen uithangen en in de laatste nog de hartstochtelijke componeerader van Reinbert klopt, daar heb je zin in. Dat wordt lekker lezen met de kerst!’

Reinbert de leeuwlezing door Peter SmitsOp 19 december wijdde Het Parool een kort stukje aan de biografie, in het lijstje ‘Affaires’. De krant memoreert de commotie die de publicatie genereerde, en schrijft: ‘Nooit tevoren kreeg een boek over een dirigent van eigentijdse muziek zoveel publiciteit.’

Parool 19-12-2014In het kader van de onvermijdelijke eindejaarslijstjes selecteerde ik zelf voor Cultuurpers de drie mooiste cd’s van 2014.

Op 24 december reed ik naar mijn geboortedorp in Noord-Limburg, met de autoradio afgestemd op Radio 4. Tot mijn verrassing hoorde ik presentatrice Dieuwertje Blok in NTR Podium verwijzen naar mijn biografie, die even na vijven nader belicht werd. Na een korte beschrijving van de ophef rond de verschijning, klonk een citaat uit het interview dat Hans Haffmans met mij maakte voor NTR Podium op 21 maart 2014.

En last but not least: eerder die dag werd ik uitgenodigd voor een lezing over mijn biografie in de Schouwburg van mijn geboorteplaats Venray. Deze gaat plaatsvinden op zondag 10 mei 2015.

Mijn nieuwe jaar kan al niet meer stuk!

 

 

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Adriaan Meij over #Reinbertbio: ‘Inspirerend kerstcadeau’

Op 9 december 2014 werd ik aangenaam verrast door een blog van Adriaan Meij, uitbater van Zael te Meppel, waar ik afgelopen juni mijn eerste lezing verzorgde over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodieMeij schrijft hierover voor zijn vooral in economie geïnteresseerde lezers en doet interessante uitspraken. Zo vergelijkt hij het verlaten van de tonaliteit met de ondergang van het geïndividualiseerde kapitalisme:

Haar biografie van het hedendaagse muziekleven rondom De Leeuw mag voor insiders een verhelderend standaardwerk zijn; mij als leek opende zij ietwat de ogen voor de muzikale en maatschappelijke ontwikkelingen die erachter zitten. Zoals de onvoorspelbaarheid van de volgende noot, evenals de onverwachte ondergang van het geïndividualiseerde kapitalisme in de nog voortwoekerende banken- en schuldencrisis.

Tussen de sprookjesjurken in Zael, Meppel, 12 juni 2014

Tussen de sprookjesjurken in Zael, Meppel, 12 juni 2014

Meij besluit met een aanbeveling van mijn boek, dat hij omschrijft als een ‘inspirerend kerstcadeau’:

Vraag Thea Derks maar eens om een spetterende lezing: er gaat een nieuwe, onvoorspelbare muzikale wereld voor je  open met tal van parallellen met onze industrie. En haar bio is een inspirerend kerstcadeautje voor jezelf, dat je meezuigt in Reinberts creatieve leven als toetssteen voor de zaken die je doet.

Op 3 december wijdde dagblad De Gelderlander in de papieren krant een korte aankondiging van mijn lezing bij Boekhandel Roelants op zondag 14-12-2014, en verscheen er tevens een groot artikel in de online rubriek ‘Geniet‘. Ook het weekblad De Brug besteedde aandacht aan de lezing.

Weekblad De Brug, 10-12-2014

Weekblad De Brug, 10-12-2014

Het filmpje dat Edwin Mensink maakte voor zijn programma KeC op de lokale televisiezender N1 werd door een technische storing helaas niet uitgezonden. Ik ontdekte dit bij thuiskomst van een voorstelling van Puccini’s La bohème bij de Nationale Opera, waarover ik schreef voor Cultuurpers. Gelukkig is het interview van Mensink toch te bekijken, via mijn eigen YouTube kanaal.

Het publiek bleek zondag 14 december in groten getale de weg naar Boekhandel Roelants gevonden te hebben, velen  moesten zelfs staan. Volle bak bij #Reinbertlezing 14-12-2014 bij Boekhandel Roelants

Volle bak bij #Reinbertlezing 14-12-2014 bij Boekhandel Roelants

De bezoekers waren bijzonder aandachtig en de sfeer was uitmuntend. Mijn neef Will Derks speelde bij wijze van introductie enkele pianostukken van Erik Satie op gitaar. Met werken als Gnossiennes en Gymnopédies drong Reinbert de Leeuw in de jaren zeventig door tot de populaire hitlijsten. Halverwege mijn voordracht presenteerde Will samen met Irma Bogers twee liederen van Charles Ives. Bogers bleek overigens Hennie de Swaan goed gekend te hebben, die in mijn biografie uitvoerig wordt belicht, omdat Reinbert de Leeuw jarenlang bij haar in huis woonde.

Will Derks en Irma Bogers brengen twee liederen van Charles Ives, Boekhandel Roelants, 14-12-2014

Will Derks en Irma Bogers brengen twee liederen van Charles Ives, Boekhandel Roelants, 14-12-2014

De muzikale bijdrage van Will en Irma was zeer geslaagd, ondanks de gortdroge akoestiek. Deze werd dan ook bijzonder gewaardeerd door alle aanwezigen, en ook wat mij betreft is onze samenwerking beslist voor herhaling vatbaar. En voor degenen die de lezing moesten missen: de biografie is op voorraad in beide filialen van Roelants.

Reinbertbio bij Roelants NijmegenOok aan wie slecht ter been is, wordt gedacht, want u kunt de biografie bestellen via de webwinkel van Roelants. Het boek wordt dan gratis thuisbezorgd.

En, zoals Adriaan Meij al schreef, het boek is een ideaal kerstcadeau, niet alleen voor muziekliefhebbers, maar ook voor het meer algemene publiek. – En wat hem betreft vooral ook voor economen….

Posted in archive, background, news, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Sinterklaas stimuleert verkoop #Reinbertbio

De afgelopen weken toerde Sinterklaas door ons land en hij gaf aardig wat Reinbertbio’s cadeau. In Nijmegen werd ik zelfs door twee Zwarte Pieten benaderd tijdens de opnames van een interview van Edwin Mensink voor de lokale zender N1 over mijn lezing bij Boekhandel Roelants op zondag 14 december om 16.00 uur.

Pieten met Thea & Reinbertbio Nijmegen 29-11-2014Uiteraard ging ik ook even langs bij Boekhandel Roelants om kennis te maken en alvast de sfeer te proeven. De locatie naast cultuurcentrum Lux is ideaal, de medewerkers zijn bijzonder bevlogen en mijn boek ligt op een prominente plaats in de winkel. Ik zie uit naar mijn lezing a.s. zondag en verheug me op de muzikale intermezzi van gitarist Will Derks (mijn neef) en zangeres Irma Bogers. De Gelderlander wijdde er een bericht aan in de rubriek Geniet. Ik hoop dat er veel bezoekers komen en ben heel benieuwd naar het filmpje van N1, dat a.s. woensdag wordt uitgezonden.

Edwin Mensink van N1 filmt het gesprek over Reinbertlezing

Edwin Mensink van N1 interviewt me over Reinbertlezing

De avond ervoor was ik bij de wereldpremière van Rising Phenix van Joey Roukens in de Vrijdag van Vredenburg. Ik had hem eerder al over dit monumentale werk geïnterviewd voor Cultuurpers en maakte voor Radio 4 een reportage van het repetitieproces. Deze is hier te beluisteren. (Althans dat was de bedoeling, helaas staat de audio nog niet bij de foto van de reportage, maar hij staat aan het begin van de uitzending, dus als je daarop klikt komt hij na het nieuws…). Het meeslepende stuk werd door het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest geweldig uitgevoerd en kreeg een bijzonder enthousiast applaus.

Op zondag 30 november was ik bij het feest ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van Camerata Trajectina in de Geertekerk in Utrecht. In de beste traditie van dit in oude Nederlandse muziek gespecialiseerde ensemble was het een bijzonder geanimeerd evenement. Zo waren er niet alleen optredens van de huidige leden, maar traden ook de oprichters aan, Jos van Veldhoven en Jan Nuchelmans. Tevens werd het jubileumboek Van Peeckelharing tot Pierlala van Jolande van der Klis gepresenteerd en ontving het ensemble de Visser-Neerlandiaprijs. Nuchelmans gaf later op de avond zelfs een kostbare blokfluit cadeau aan Saskia Coolen.  Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Alle musici zingen het slotlied, Peeckelharing

Alle musici zingen het slotlied, Peeckelharing

Woensdag 3 december was op de ConcertZender alweer de derde aflevering te beluisteren van Panorama de Leeuw. Dit keer speelde ik onder andere een bijzondere opname van een vroeg vioolstuk van Reinbert de Leeuw, Drei Positionen. Ook draaide ik de zelden uitgevoerde elektronische balletmuziek bij Kain en Abel van Henk Badings. De uitzending is hier terug te luisteren (klikken op het luidsprekertje naast de titel).

Op donderdag 4 december bezocht ik in het Ostadetheater in Amsterdam, de try-out van Sisters van de Russisch-Nederlandse componist Anna Mikhailova en librettist/regisseur Isabel Schröder. Het was een geslaagde voorstelling, waarin met minimale middelen maximale zeggingskracht werd bereikt. De première op zaterdag 6 december vormde tevens de opening van de Muziektheaterdagen van het Ostadetheater en productiekern Diamantfabriek.  Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Akkoord Magazine: ‘Reinbert de Leeuw is alleen maar melodie’

Het is alweer bijna een hele maand geleden dat ik dit blog update, wat vliegt de tijd. De première van Seungh-Ah-Oh’s Words & Beyond II: Nan Sul Hun was een groot succes, ik schreef erover voor Cultuurpers. Voorafgaand sprak ik met de componist en haar vormgeefster Jinnie Seo, wier prachtige installatie zich uitstrekte tot buiten de Grote Zaal van het Muziekgebouw aan ‘t IJ uitstrekte, in het trappenhuis.

Jinnie Seo - Thea Derks - Seungh-Ah Oh MGIJ 29-1-2014

Jinnie Seo – Thea Derks – Seungh-Ah Oh MGIJ 29-1-2014

Op woensdag 5 november werd de tweede aflevering van Panorama de Leeuw uitgezonden op de ConcertZender. Hierin volgde ik De Leeuw op zijn ontdekkingsreis van de chromatische muziek, die componisten als Liszt, Skrjabin en Schönberg eind negentiende, begin twintigste eeuw ontwikkelden. Vooral het laatste deel uit het Tweede Strijkkwartet van Schönberg, waarin de tonaliteit gaat zweven op een door een sopraan gezongen tekst van Stefan George oogstte veel waardering.

De Leeuw zei over dit Tweede Strijkkwartet in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie: ‘Dat vertelt in een notendop het verhaal van de tonaliteit – je ziet haar voor je ogen verdwijnen. Het begint in fis-klein, daarna vervaagt de grondtoon, om in het vierde deel geheel te verdwijnen en pas aan het slot daarvan weer terug te keren. Het eindigt in Fis-groot, maar wat daartussenin allemaal gebeurt, adem-be-ne-mend. Dat kon ik niet vaak genoeg horen. Het is letterlijk “Ich fühle Luft von anderem Planeten”, een vers van Stefan George dat in het vierde deel wordt gezongen.’

De tweede aflevering van Panorama de Leeuw kunt u hier terugluisteren. (klikken op het luidsprekertje naast de titel.) Morgen neem ik de derde uitzending op, waarin ik nog even stil blijf staan bij de jaren vijftig van de vorig eeuw. Deze zijn de muziekgeschiedenis ingegaan als uiterst behoudend, maar tijdens het onderzoek voor mijn biografie bleek dit nogal overtrokken te zijn.

Er waren juist veel nieuwe initiatieven die de allernieuwste noten van harte omarmden, en ik heb het beeld van een dorre avant-garde-woestijn in mijn boek dan ook aardig bijgesteld. Op woensdag 3 december 2014 geef ik enkele voorbeelden. Zo werd al in 1951 het integrale pianowerk van Schönberg uitgevoerd tijdens de Gaudeamus Muziekweek en in datzelfde jaar stelden Hetta en Peter Rester hun Suite aan de Eerste Helmersstraat in Amsterdam open voor aanstormend muzikaal talent; vijf jaar later werd het Contactorgaan Elektronische Muziek opgericht.

Op 7 november klonk in TivoliVredenburg de Wereldpremière van Percussion Concerto No. 2 van de Schotse componist en dirigent James MacMillan in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Het stuk werd uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. vaste gastdirigent James Gaffigan; solist was de eveneens Schotse slagwerker Colin Currie. Ik sprak met MacMillan over zijn nieuwe werkvoor Cultuurpers en maakte een reportage van het repetitieproces voor de live uitzending op Radio 4. Deze is hier terug te luisteren.

Thea Derks + James MacMillan na afloop WP van diens Tweede Slagwerkconcert. TivoliVredenburg 7-11-2014

Thea Derks + James MacMillan na afloop WP van Tweede Slagwerkconcert, TivoliVredenburg 7-11-2014

Een week later bracht het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van chef-dirigent Markus Stenz werken van Hanss Eisler en Kurt Weill, met als soliste de Canadese Measha Brueggergosman. Ik sprak haar uitgebreid voor de live uitzending van het concert en maakte een interview met Markus Stenz voor het programmaboek, onder de titel ‘Soms voel ik: Nu wordt het muziek!’ Het gesprek met Brueggergosman beluister u hier.

Measha Brueggergosman + Thea Derks MCO 12-11-2014

Measha Brueggergosman + Thea Derks MCO 12-11-2014

Ik kon het concert niet bijwonen, want ik ging een weekje naar New York, waar ik o.a. de laatste voorstelling van The Death of Klinghoffer van John Adams bezocht in The Met en een concert van Anne-Sophie Mutter en haar Mutter Virtuosi in Carnegie Hall. Beide vielen tegen. Adams vanwege de matige enscenering en dito libretto, Mutter vanwege haar niet geïnformeerde uitvoering van het dubbelconcert in d-klein BWV 1043 van Bach. Haar spel en dat van haar strijkorkest waren ook slordig in de Amerikaanse première van het Tweede Vioolconcert van André Previn.

In New York trof ik ook mijn vriend Huang Ruo, een Chinese componist die sinds 2000 in Amerika woont en bouwt aan een succesvolle carrière. Zijn opera Dr. Sun Yat-sen kreeg in juli zijn Amerikaanse première in een bejubelde productie van de opera van Santa Fe.
Huang Ruo + Thea Derks at Grand Sichuan Restaurant New York 16-11-2014

Huang Ruo + Thea Derks at Grand Sichuan Restaurant New York 16-11-2014

Op zaterdagochtend 22 november was ik weer terug in Nederland en bij thuiskomst lag de  nieuwe editie van Akkoord Magazine in de bus. Tot mijn verrassing trof ik hierin een korte recensie van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Na een bondige samenvatting van de perikelen rond de publicatie, concludeert auteur Jet Ellerbroek: ‘Het is bij De Leeuw niet mens én melodie, niet mens óf melodie, maar gewoon alleen maar melodie.’

Akkoord Magazine dec-jan 2014-15

Akkoord Magazine dec-jan 2014-15

Morgen naar Hilversum voor een reportage van de repetitie van het nieuwe stuk van Joey Roukens, dat hij schreef in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg, voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Chef-dirigent Markus Stenz leidt het geheel in goede banen. De reportage wordt a.s. vrijdag 28 november 2014 uitgezonden tussen acht en kwart over acht door de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak eerder met Roukens over Rising Phenix voor Cultuurpers. Snelle reageerders krijgen via dit interview korting op de toegangskaarten.

En a.s. donderdag en vrijdag doe ik de inleidingen bij concerten van Amsterdam Sinfonietta in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Donderdag spreek ik op het Foyerdeck 1 met de componist Rozalie Hirs, die op verzoek van het strijkorkest een nieuw stuk componeerde, Lichtende Drift.  Vrijdag praat ik in de Grote Zaal met artistiek leider en concertmeester Candida Thompson en met Daniel Bard, aanvoerder van de altviolen. Beide avonden hoop ik ook de violiste Isabelle Faust te spreken, solist in het Concerto funèbre  van Karl Amadeus Hartmann en de Fantasie in C voor viool en strijkorkest van Robert Schumann.

En ondertussen ben ik volop bezig met de voorbereidingen voor de lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op zondag 14 december 2014 bij Boekhandel Roelants in Nijmegen. Mijn neef Will Derks zorgt voor een muzikaal intermezzo op gitaar en brengt samen met de zangeres Irma Bogers enkele liederen van Charles Ives. De lezing begint om 16.00 uur en na afloop zal ik uiteraard mijn boek signeren. Reserveren kan via 024-3603429 of via roelants@roelants.nl.

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Duitse interesse in #Reinbertbio

Op dinsdag 14 oktober trof ik de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz in Amsterdam. Hij is een groot kenner van het werk van Mauricio Kagel, over wie hij verschillende boeken publiceerde. Ik leerde hem kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, waarvoor hij belangrijke informatie verschafte. Klüppelholz had mijn boek gelezen en stelde er zeer inhoudelijke vragen over, voor een radioprogramma bij de Zuid-Duitse omroep SWR.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Klüppelholz had mijn boek noodgedwongen in het Nederlands gelezen, maar was er zo enthousiast over dat hij het heeft aanbevolen bij Pit Mischung van Wolke Verlag. Ook die reageert opgetogen en wil de biografie in het Duits vertalen en uitgeven. Geweldig nieuws, want ook in Duitsland bestaat veel belangstelling voor hedendaagse muziek, en Reinbert de Leeuw trad er geregeld op met het Schönberg Ensemble. Kijken of we tot een mooie overeenkomst kunnen komen.

Eerder die week werd ik gevraagd voor een lezing over mijn biografie bij de faculteit Geesteswetenschappen van Universiteit van Amsterdam. Deze zal plaatsvinden op 19 februari 2015 tussen 15.30 en 17.00 uur in het Universiteitstheater aan de Nieuwe Doelenstraat 16 in Amsterdam.

Donderdag 23 oktober vertelde ik over mijn biografie bij Boekhandel Broekhuis in Enschede voor een klein, maar select gezelschap. Het publiek luisterde aandachtig en was ook zeer persoonlijk betrokken, zodat  levendige discussies ontstonden over nut en noodzaak naar de vraag wat ‘mooi’ is en hoe je zo’n term definieert. Bijzonder was de aanwezigheid van de bariton Lodewijk Meeuwsen, die begin jaren zeventig mede aan de basis stond van het Schönberg Ensemble.

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Meeuwsen verschafte waardevolle oor- en ooggetuigenverslagen. Zo vertelde hij  dat Reinbert de Leeuw dankzij het succes van zijn elpees met de vroege pianomuziek van Satie in de jaren zeventig in een Porsche naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag kwam. – Die hij overigens al snel weer als ‘te burgerlijk’ van de hand deed. Na afloop kreeg ik een fles ‘Broekhuis boekenwijn’ mee. De verrukkelijke wijn is speciaal voor Broekhuis gebotteld, een bijzonder initiatief dat het lezen aanzienlijk kan veraangenamen.

Ondertussen gaat ook het gewone muziekjournalistieke leven door. Ik schreef een recensie over de wereldpremière van Theo Loevendie’s opera The Rise of Spinoza voor Bachtrack, en sprak voor muziekvan.nu met Seung-Ah Oh over haar nieuwe muziektheaterwerk Words & Beyond II: Nan Sul Hun. Morgen praat ik voorafgaand aan de wereldpremière door Slagwerk Den Haag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ met Seungh-Ah Oh en Jinnie Seo, die tekent voor de kostuums en de fraaie installatie.

Gisteren publiceerde ik bij Cultuurpers een dubbelportret van James MacMillan en Joey Roukens, naar aanleiding van de composities die zij schreven in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4.

MacMillan componeerde zijn Percussion Concerto No. 2 voor de slagwerker Colin Currie en het Radio Filharmonisch Orkest. Het beleeft op 7 november zijn wereldpremière in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Roukens componeerde Rising Phenix voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, die het op vrijdag 28 november aldaar in première brengen. Ik ga voor de live uitzendingen op Radio 4 reportages maken van het repetitieproces.

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 2 Comments

Thea Derks in Limburg-wiki

Ook tijdens mijn lezing bij boekhandel Feijn in Alkmaar van 30 september j.l. mocht ik mij verheugen in een aandachtig en toegewijd publiek. Mijn uitgever Dolf Weverink was meegegaan en na afloop signeerde ik op verzoek van boekverkoper Michael van Buizen nog wat extra exemplaren voor de komende feestdagen.

Thea Derks signeert #Reinbertbio bij Feijn Alkmaar

Thea Derks signeert bij Feijn, Alkmaar. Links Michael van Buizen, midden een bezoeker

Een dag later zond de ConcertZender de eerste aflevering uit van ‘Panorama de Leeuw’, waarin ik elke eerste woensdag van de maand het muziekspoor volg van Reinbert de Leeuw aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodieIn muziektijdschrift Luister van oktober-november werd het programma paginagroot aangekondigd.

Luister okt-nov 2014

Luister okt-nov 2014

De aflevering van Panorama de Leeuw van 1 oktober 2014 is hier terug te luisteren (klikken op het mini-luidsprekertje naast de programmatitel). Ik ben inmiddels volop bezig met de voorbereidingen voor aflevering twee, op woensdag 5 november tussen 21.00-22.00 uur.

Tot mijn verrassing bleek de website van mijn geboortedorp Oostrum een uitgebreid bericht aan het programma gewijd te hebben. Nu maar hopen dat de inwoners massaal gaan luisteren naar nieuwe muziek :-) En dankzij een tweet van Wouter Steenbeek ontdekte ik tot mijn nog grotere verbazing – en niet geringe trots – dat de Limburg-wiki een lemma aan mij heeft gewijd. – In het Maastrichts.

Thea Derks interviewt Lucas van Woerkum, TivoliVredenburg 2-10-2014

Thea Derks interviewt Lucas van Woerkum, TivoliVredenburg 2-10-2014

Donderdag 2 oktober beleefde het ‘symphonic cinema’ The Firebird van Lucas van Woerkum zijn wereldpremière, tijdens het openingsconcert van het Nederlands Filmfestival in TivoliVredenburg. Markus Stenz dirigeerde het Radio Filharmonisch Orkest en het concert werd herhaald op zaterdag 4 oktober in de serie De vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak hiervoor met Lucas van Woerkum en maakte een reportage van het project rond Firebird van leerlingen van het Amadeus Lyceum uit Vleuten. Je kunt ze hier beluisteren.

Enkele dagen later kreeg ik de poster toegestuurd over mijn lezing bij Boekhandel Broekhuis in Enschede op donderdag 23 oktober a.s. Geestig dat deze in de winkel naast een aankondiging hangt voor Wim Brands, die er een week eerder te gast is. Aangezien Brands in zijn televisieprogramma ‘Brands met boeken’ tot op heden geen aandacht aan mijn biografie heeft besteed, is dit een aardig doekje voor het bloeden…

: ” Kom ik toch nog eens bij , zij het alleen op papier -:)

Permalink voor ingesloten afbeelding

Op woensdag 8 oktober verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Hilliard Ensemble en het Asko|Schönberg in TivoliVredenburg in Utrecht. Het betrof de afscheidstournee van het Hilliard Ensemble, dat veertig jaar lang op topniveau zowel oude als de allernieuwste muziek heeft gepresenteerd. Ze waren alle vier nadrukkelijk present bij de inleiding, een bij wijlen hilarische belevenis.

Gordon Jones, Steven Harrold, Rogers Covey-Crump, Thea Derks & David James, TivoliVredenburg 8-10-2014

Gordon Jones, Steven Harrold, Rogers Covey-Crump, Thea Derks & David James, TivoliVredenburg 8-10-2014

Het Hilliard Ensemble zong twee speciaal voor hen gecomponeerde werken van John Casken: een bewerking van Viderunt omnes van de middeleeuwse geestelijke Perotinus en The Dream of the Rood uit 2008. Op het programma stond daarnaast Magnum ignotum van de Georgische componist Giya Kantsjeli. Ik sprak tijdens de inleiding ook met John Casken en dirigent Clark Rundell. Het was een mooi concert, waarin oude en nieuwe muziek op een vanzelsprekende manier aan elkaar gekoppeld werden. Het publiek in de goed gevulde Hertz zaal reageerde dan ook enthousiast, hoewel tijdens mijn inleiding was gebleken dat bijna niemand de uitgevoerde componisten kende.

John Casken, Thea Derks & Clark Rundell, TivoliVredenburg 8 October 2014

John Casken, Thea Derks & Clark Rundell, TivoliVredenburg 8 October 2014

Posted in archive, background, news | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment